Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 września 2022 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Małgorzata Radomska-Stęplewska

po rozpoznaniu w dniu27 września 2022 r. w Poznaniu

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa I. B.

przeciwko Towarzystwu (...) S A z siedzibą w W.

o zapłatę

na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie

z dnia 14 stycznia 2022 r.

sygn. akt I C 38/19

1. oddala apelację;

2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym .

Małgorzata Radomska - Stęplewska

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 stycznia 2022 r. Sąd Rejonowy w Lesznie w punkcie 1. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 13.598,79 zł tytułem odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9.8.2018r. do dnia zapłaty; w punkcie 2. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 25.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9.8.2018r. do dnia zapłaty; w punkcie 3. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 4.649 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; w punkcie 4. nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Lesznie kwotę 2.318,20 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych związanych z wynagrodzeniem biegłych, pokrytych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Lesznie, i kwotę 898 zł tytułem dodatkowej opłaty sądowej od pozwu należnej po rozszerzeniu powództwa.

Z powyższym rozstrzygnięciem w części, tj. w zakresie zasądzającym od strony pozwanej na rzecz powódki odszkodowanie powyżej kwoty 638,79 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9.08.2018 r. do dnia zapłaty, tj. co do kwoty 12.960 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9.08.2018 r. do dnia zapłaty (pkt 1 wyroku), a także co do punktów 3 i 4 w całości nie zgodziła się strona pozwana, wnosząc apelację. Apelująca zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu:

- naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 444 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że powódce należy się zwrot kosztów opieki, podczas gdy strona powodowa nie poniosła żadnych kosztów opieki; do czasu sporządzenia opinii przez biegłego ortopedę strona powodowa w ogóle nie wskazywała na konieczność opieki po wypadku, zaś w rozszerzeniu powództwa wskazano, że rzekoma opieka była świadczona przez członków rodziny, którzy w ocenie pozwanego nie ponieśli żadnego uszczerbku majątkowego, a zwrot kosztów opieki należy się wyłącznie w przypadku rzeczywiście poniesionych kosztów lub utraty wynagrodzenia przez członka rodziny,

- naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

a) art. 232 k.p.c. w zw. z art. 233 k.p.c. polegające na uznaniu, iż powódka wykazała zasadność kosztów opieki, mimo że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika konieczność opieki nad powódką w celu realizacji jej potrzeb (zarówno w uzasadnieniu pozwu, jak i w zeznaniach powódki w ogóle nie wskazano na konieczność korzystania z pomocy osób trzecich), powódka nie była hospitalizowana po zdarzeniu, nie przeszła żadnych zabiegów ani nie była osobą leżącą (stosowała jedynie kołnierz ortopedyczny z uwagi na skręcenie kręgosłupa szyjnego); a strona przeciwna nie wykazała wysokości kosztów opieki (sąd przyjął bowiem stawkę usług opiekuńczych specjalistycznych świadczonych przez wykwalifikowane osoby, podczas gdy powódka nie korzystała z profesjonalnej pomocy i nikt z jej otoczenia takich kompetencji nie posiadał),

b) art. 233 w zw. art. 278 k.p.c. polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów poprzez dokonanie jedynie bardzo pobieżnej i jednostronnej analizy opinii biegłych i zebranego materiału dowodowego, brak oparcia przy wyrokowaniu o zasady logicznego myślenia i doświadczenia życiowego i bezzasadne dokonanie ustaleń w zakresie wymiaru opieki wyłącznie w oparciu o opinię biegłego ortopedy, przy jednoczesnym pominięciu wniosków opinii biegłego neurologa (które były sprzeczne z opinią biegłego ortopedy),

- sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przejawiająca się w ustaleniu, iż powódka wymagała pomocy osób trzecich przy czynnościach dnia codziennego w wymiarze 4 miesięcy po 6 godzin dziennie, podczas gdy z opinii powołanej w sprawie biegłej neurolog wynika, iż powódka nie była osobą leżącą i co najwyżej mogła wymagać pomocy osób trzecich przy czynnościach odgięciowych głową (w wymiarze 1 godziny dziennie przez maksymalnie 2 miesiące), biegli ustalili, iż powódka doznała jedynie skręcenia kręgosłupa szyjnego, zaś sama strona powodowa dokonała rozszerzenie powództwa w zakresie kosztów opieki dopiero po sporządzeniu opinii przez biegłego ortopedę, zaś wcześniej nie wskazywała na rzekomą konieczność opieki ze strony osób trzecich.

Mając powyższe na uwadze strona pozwana domagała się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zakresie odszkodowania powyżej kwoty 638,79 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9.08.2018 r. do dnia zapłaty, a nadto zasądzenia od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych oraz stosunkowe rozdzielenie kosztów procesu w postępowaniu przed Sądem I instancji.

W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie jako oczywiście niezasadnej, mającej charakter jedynie polemiki z oceną biegłego oraz Sądu, jednocześnie nieprzedstawiającą żadnych rzeczowych argumentów na poparcie swoich tez ani też niepodważalnych błędów w wykonaniu opinii przez biegłego oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według nom prawem przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy w pełni podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne oraz rozważania prawne poczynione przez Sąd I instancji, czyniąc je integralną częścią niniejszego uzasadnienia. Zważyć należy, iż Sąd Rejonowy prawidłowo i wyczerpująco ustalił stan faktyczny stanowiący podstawę do merytorycznego rozpoznania powództwa w oparciu o prawidłowo przeprowadzoną ocenę dowodów. Do tak ustalonego stanu faktycznego tenże Sąd przyporządkował właściwy stan prawny.

Odnosząc się do zarzutów apelacji, w pierwszej kolejności wskazać, należy że Sąd Okręgowy podziela utrwalony w judykaturze pogląd, że wykazanie, iż sąd pierwszej instancji naruszył art. 233 § 1 k.p.c., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być ograniczone do odmiennej interpretacji przez apelującego dowodów zebranych w sprawie, przy jednoczesnym zaniechaniu wykazania, iż ocena przyjęta za podstawę rozstrzygnięcia przekracza granicę swobodnej oceny dowodów, którą wyznaczają czynniki logiczny i ustawowy, zasady doświadczenia życiowego, aktualny stan wiedzy, stan świadomości prawnej i dominujących poglądów na sądowe stosowanie prawa. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 29 lipca 2015 r., III AUa 216/15).

Swobodna ocena dowodów, rozumiana jak wyżej, jest prawem sądu orzekającego - stąd kontrola prawidłowości tej oceny dokonywana przez sąd odwoławczy musi być ostrożna; pamiętać bowiem należy o tym, iż sąd odwoławczy w tym zakresie dokonuje prawidłowości oceny dowodów, których sam nie przeprowadził (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 9 czerwca 2015 r., VI ACa 1160/14). Zdarza się często w praktyce sądowej, że dowody przedstawione przez strony na poparcie ich twierdzeń są ze sobą sprzeczne i że na podstawie zebranego materiału można zbudować dwa lub więcej stanów faktycznych wzajemnie się wykluczających, które znajdą potwierdzenie w części dowodów. Jednak w ramach swobodnej oceny dowodów to sąd orzekający jest uprawniony do wyboru jednej z nich na warunkach określonych w przepisie art. 233 § 1 k.p.c. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 28 maja 2015 r., I ACa 65/15).

Podkreślić też trzeba, że sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału zachodzi jedynie wtedy, gdy powstaje dysharmonia pomiędzy materiałem zgromadzonym w sprawie a konkluzją, do jakiej dochodzi sąd na jego podstawie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 23 czerwca 2015 r., I ACa 221/15). Istota sądzenia (rozsądzania sporów) często sprowadza się do wyboru jednej z dwóch konkurencyjnych wersji stanu faktycznego przedstawianych sądowi przez strony będące w sporze – jeżeli tego wyboru sąd dokonuje po przeprowadzeniu oceny zebranego materiału z zachowaniem zasad określonych w art. 233 § 1 k.p.c., to jest to ocena spełniająca ustawowe kryteria, która nie może być podważona w kontroli instancyjnej.

W niniejszej sprawie na etapie postępowania apelacyjnego sporna pomiędzy stronami była kwestia, czy powódce należy się odszkodowanie z tytułu kosztów sprawowanej nad nią opieki, albowiem w ocenie pozwanego nie zaktualizowały się przesłanki do uwzględnienia roszczenia z tego tytułu, a nadto strona powodowa nie udowodniła wysokości dochodzonego roszczenia. Wbrew twierdzeniom apelującego, powódka już na etapie jej przesłuchania przed Sądem I instancji podczas rozprawy w dniu 31 maja 2019 roku wskazywała, że: „ W okresie zaraz po wypadku w czynnościach życia codziennego pomagała mi mama np. przy dzieciach czy przy zawiązywaniu sznurówek”. Nie jest więc tak, jak twierdzi pozwany, że dopiero po sporządzeniu opinii przez biegłych powódka zasygnalizowała pomoc osoby trzeciej w życiu codziennym. Nadto brak jest przesłanek, aby rozszerzenie powództwa dopiero po zapoznaniu się z treścią opinii uznać za okoliczność świadczącą na niekorzyść strony powodowej. Co do zarzutów pozwanego w zakresie zasadności zasądzenia na rzecz powódki kosztów opieki sprawowanej przez jej mamę z uwagi na nieponiesienie uszczerbku majątkowego, Sąd Okręgowy podziela stanowisku Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 22 lipca 2020 roku wydanej w sprawie III CZP 31/19, w której Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów stwierdził, że poszkodowany, który doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, może domagać się na podstawie art. 444 § 1 k.c. odszkodowania z tytułu kosztów opieki sprawowanej nad nim nieodpłatnie przez osoby bliskie.

Pozwany koncentrował się także wokół kwestii profesjonalizmu osoby pełniącej opiekę nad powódką i wskazywał, że skoro czyniła to osoba z najbliższego otoczenia, nieposiadająca żadnych specjalnych umiejętności, a nadto taka która nie utraciła z tego tytułu żadnego dochodu, to oczywistym jest, że powódka w związku z tak pełnioną opieką nie poniosła żadnych kosztów, a zasądzone przez Sąd Rejonowy koszty się jej nie należą. Niemniej jednak w yniki wykładni językowej, systemowej oraz celowościowej skłaniają do wniosku, że art. 444 § 1 k.c. może stanowić podstawę zasądzenia odszkodowania obejmującego koszty opieki nad poszkodowanym, które nie zostały przez niego faktycznie poniesione z uwagi na to, iż opieka ta była sprawowana nieodpłatnie przez osoby bliskie (uchwała SN z 22.07.2020 r. III CZP 31/19).

Co do zastosowanej przez Sąd I instancji stawki za godzinę opieki nad powódką, przede wszystkim podkreślić należy, że Sąd Rejonowy przyjął stawkę 18 zł za 1 godzinę usługi opiekuńczej według uchwały Rady Miejskiej L. z 20 października 2016 r. ( k. 245 akt), a nie stawkę za usługę specjalistyczną określoną na 20,75 zł za godzinę. Wbrew stanowisku apelującego, Sąd I instancji nie przyjął zatem do wyliczenia odszkodowania stawki usług opiekuńczych specjalistycznych świadczonych przez wykwalifikowane osoby. Nadto wbrew twierdzeniom pozwanego przesłanką warunkująca skuteczność żądania zapłaty tych kosztów nie jest faktyczne ich poniesienie. Poszkodowany może dochodzić roszczeń z tytułu kosztów opieki, które ustalone winny być według cen rynkowych, nawet wtedy gdy była ona sprawowana nieodpłatnie przez członków rodziny.

Przechodząc do oceny ostatniego z zarzutów apelacji wskazać należy, że w ocenie Sądu Okręgowego nie zasługiwał on na uwzględnienie. Sąd Rejonowy prawidłowo oparł się w zakresie określenia wymiaru opieki sprawowanej nad powódką na opiniach biegłego ortopedy i neurologa. Opinie tych biegłych nie wykluczają się, a są względem siebie komplementarne. Każdy z biegłych w treści swojej opinii odniósł się do stanu zdrowia powódki w zakresie dziedziny, w której się specjalizuje. Nie sposób zatem przyjąć, aby właściwie było wnioskowanie pozwanego oparte wyłącznie na opinii biegłego neurologa, że wystarczający zakres opieki wynosił godzinę dziennie, skoro dolegliwości ortopedyczne były na tyle uciążliwe, że konieczna była opieka w dłuższym okresie czasu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako niezasadną.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono zgodnie z jego wynikiem na podstawie art. 98 k.p.c., zasądzając od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, ustaloną w oparciu o przepis § 2 ust. 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Małgorzata Radomska-Stęplewska