Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 lutego 2024 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Małgorzata Radomska-Stęplewska

po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. w Poznaniu

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w G.

przeciwko M. S.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda i pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego we Wrześni

z dnia 22 lutego 2023 roku

sygn. akt I C 471/22

I.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1.  oddala powództwo w całości,

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 1.817 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

II.  oddala apelację powoda;

III.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego tytułem zwrotu kosztów postępowania wywołanego apelacją pozwanego kwotę 650 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia rozstrzygającego o kosztach postępowania apelacyjnego do dnia zapłaty;

IV.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego tytułem zwrotu kosztów postępowania wywołanego apelacją powoda kwotę 900 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia rozstrzygającego o kosztach postępowania apelacyjnego do dnia zapłaty.

Małgorzata Radomska-Stęplewska

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 22 lutego 2023 roku Sąd Rejonowy we Wrześni w sprawie z powództwa (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w G. przeciwko M. S. o zapłatę:

1.  zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.545,98 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 27 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty;

2.  w pozostałym zakresie powództwo oddalił;

3.  kosztami postępowania obciążył strony proporcjonalnie, powoda w 62%, a pozwanego w 38 % , pozostawiając szczegółowe rozliczenie referendarzowi sądowemu.

Z powyższym rozstrzygnięciem w części, tj. co do pkt 1 i 3 wyroku nie zgodził się pozwany, wnosząc apelację i zarzucając zaskarżonemu w tym zakresie orzeczeniu naruszenie:

1. art. 6 k.c. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c., art. 509 k.c., art. 155 § 1 k.c., art. 535 k.c., art. 58 k.c., art. 230 k.p.c., art. 253 k.p.c., art. 245 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c., art. 89 k.c., art. 156 k.c. oraz art. 720 k.c. i art. 481 k.c. poprzez przyjęcie, że powód udowodnił nabycie wierzytelności wobec pozwanej wynikające z umowy pożyczki i zasądzenie powództwa w sytuacji gdy:

a) umowa cesji jest nieważna, albowiem pozwany kwestionował umocowanie pełnomocników jej stron, a powód ich umocowania nie wykazał, a wobec tego błędne nieustalenie, że pełnomocnicy stron umowy cesji mieli umocowanie do jej zawarcia,

b) umowa cesji jest nieważna, albowiem nie zawiera ceny oraz swojego przedmiotu w postaci puli wierzytelności, a sąd rejonowy przyjął jej istnienie w sposób dowolny, a wobec tego błędne nieustalenie, że umowa nie zawiera ceny oraz że nie zawiera określenia puli wierzytelności, którą ma przenosić,

c) umowa przelewu wierzytelności nie obejmuje wierzytelności wobec pozwanego, a pozwany kwestionował tę okoliczność i prawdziwość treści załącznika do tej umowy, a powód nie wykazał, by nim faktycznie był, a wobec tego błędne ustalenie, że umowa cesji obejmuje wierzytelność wobec pozwanego oraz że wprost z jej treści taka okoliczność wynika i że załącznik nr 1 jest jej załącznikiem,

d) umowa nie określa wierzytelności w sposób dostateczny, albowiem nie oznacza puli wierzytelności ani ceny, a rzekomy załącznik do niej obejmuje tylko jedną pozycję, a wobec tego błędne nieustalenie, że umowa nie zawiera określenia puli wierzytelności, którą ma przenosić,

e) umowa przelewu wierzytelności jest zawarta pod warunkiem zawieszającym zapłaty ceny, a pozwany tego warunku nie udowodnił, podczas gdy powód nie przedstawił umowy sekurytyzacji i ramowej zgodnie z wnioskiem pozwanego, a twierdzeniom pozwanego nie zaprzeczył, a więc uznać je należało za przyznane, a wobec tego błędne nieustalenie, że § 3 ust. 5-7 umowy sekurytyzacji zawiera warunek przeniesienia wierzytelności w postaci zapłaty ceny oraz nieustalenie, że umowa ceny nie określa, a oświadczenie pożyczkodawcy potwierdzające jakoby jej uregulowanie nie wskazuje jej również i nie daje się zweryfikować,

2. art. 385 ¹ k.c., art. 385 ² k.c., art. 720 k.c. i art. 481 k.c. oraz art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 321 k.p.c. poprzez zasądzenie roszczenia z umowy pożyczki, tak jak gdyby została ona skutecznie wypowiedziana, gdy sąd I instancji uznał, że powód nie wykazał poniesionych przez siebie w związku z umową z pozwanym kosztów pozaodsetkowych, natomiast wobec niewykazania przez powoda zasadności oraz wysokości kosztów pozaodsetkowych pozwany w chwili wypowiedzenia nie miał zadłużenia wobec pożyczkodawcy, a zatem orzeczenie przez sąd o niewymagalnych ratach po dacie wyroku, a wobec tego błędne nieustalenie opłat oraz struktury dochodzonej sumy tj. co się na nią składa (kapitał, odsetki, koszty).

Mając powyższe na uwadze pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1. poprzez oddalenie powództwa również w zasądzonej części oraz w pkt 3. poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za postępowanie pierwszoinstancyjne w całości wedle norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za instancję odwoławczą wedle norm przepisanych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na apelację strony pozwanej powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na rzecz powoda kosztów procesu II instancji według norm przepisanych.

Również powód nie zgodził się z ww. wyrokiem w części, tj. co do pkt 2 (co do kwoty 5.660,45 zł) oraz w zakresie pkt 3 dotyczącego kosztów procesu, wnosząc apelację i zarzucając zaskarżonemu w tym zakresie orzeczeniu:

a)  naruszenie art. 208 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie przy powziętych wątpliwościach co do wysokości przedmiotowego roszczenia i niezobowiązanie powoda do złożenia wyjaśnień co do faktu wypłaty pozwanemu kwoty pożyczki ponad limit określony w aneksie z dnia 17.01.2017 r., a zamiast tego arbitralne uznanie, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie ponad kwotę 3 545,98 zł, podczas gdy powód pozostawał w posiadaniu aneksu do umowy pożyczki zawartego w dniu 26.05.2017 r. podwyższającego przyznany pozwanemu limit do kwoty 8 000,00 zł oraz w błędnym przekonaniu, że wskazany dokument znajduje się w aktach sprawy,

b)  naruszenie art. 248 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i niezobowiązanie powoda do przedstawienia wszystkich aneksów do umowy pożyczki na okoliczność istnienia i wysokości dochodzonego roszczenia, gdyż dopiero w wypadku niewykonania tak nałożonego zobowiązania sąd mógłby zastosować sankcję przewidzianą przez art. 6 k.c.;

c)  naruszenie art. 248 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i niezobowiązanie powoda do przedstawienia Tabeli opłat i prowizji, gdyż dopiero w wypadku niewykonania tak nałożonego zobowiązania sąd mógłby zastosować sankcję przewidzianą przez art. 6 k.c.;

d)  naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przejawiające się w nierozważeniu w sposób wszechstronny dowodów przedstawionych przez powoda i tym samym wyprowadzenie z materiału dowodowego wniosków z nim sprzecznych, a mianowicie takich, że powód nie wykazał zasadności dochodzonego roszczenia ponad kwotę 3 545,98 zł, podczas gdy powód przedłożył do akt sprawy historię operacji z konta pozwanego, a które to zestawienie wykazywało sposób naliczenia należności głównej, odsetek oraz opłat związanych z udzieleniem i obsługą pożyczki (tych ostatnich z uwzględnieniem Tabeli opłat i prowizji - w załączeniu) przy uwzględnieniu wszystkich wpłat pozwanego;

e)  naruszenie art. 213 § 2 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wpłaty pozwanego nie stanowią uznania roszczenia co do wysokości;

f)  naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 213 § 2 k.p.c. poprzez pominięcie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sporu, a to faktów wynikających z treści zawartej umowy pożyczki zaakceptowanej przez pozwanego, w zestawieniu z wpłatami pozwanego dokonanymi zgodnie z warunkami umowy, a które to stanowią uznanie roszczenia co do zasady oraz wysokości.

Mając powyższe na uwadze powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda dalszej kwoty 5 660,45 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie na rzecz strony powodowej kosztów procesu za I instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz strony powodowej kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację powoda, strona pozwana wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania przed sądem II instancji według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego okazała się uzasadniona, natomiast apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie.

Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu w trybie uproszonym, w związku z czym na podstawie art. 505 ¹³ § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy ograniczył uzasadnienie wyroku do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Z uwagi również na treść art. 505 ⁹ k.p.c. apelacja w postępowaniu uproszczonym ma charakter ograniczony i jej funkcją nie jest ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd II instancji w granicach apelacji, jak wynika to z art. 378 § 1 k.p.c., lecz wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji i to pod kątem tego, co w apelacji zarzuci skarżący. Rozpoznając apelację w postępowaniu uproszczonym, Sąd II instancji jest więc związany podniesionymi w niej zarzutami naruszenia zarówno prawa procesowego, jak i prawa materialnego. W tym zakresie Sąd Okręgowy odwołuje się do poglądu zaprezentowanego w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2008 r. (III CZP 49/07).

Sąd Okręgowy podzielił zarzuty apelacji pozwanego dotyczące niewykazania przez powoda jego legitymacji czynnej w tym procesie.

W ocenie Sądu Okręgowego z przedłożonych przez powoda dokumentów nie wynika, aby wierzytelność objęta pozwem ( wynikająca z umowy pożyczki nr (...) z 30 marca 2016 r. ) została przez powoda nabyta w drodze umowy cesji z 2 sierpnia 2021 r. Na potwierdzenie nabycia przedmiotowej wierzytelności powód przedłożył: umowę przelewu wierzytelności z 2 sierpnia 2021 roku (k. 11-17), wydruki z KRS i pełnomocnictwa dla osób reprezentujących strony tej umowy ( k. 18-26), oświadczenie o zapłacie ceny wynikającej z umowy cesji (k. 27), zawiadomienie o przelewie wierzytelności skierowane do pozwanego (k. 39-41), wyciąg z załącznika do umowy sekurytyzacji z dnia 2.08.2021 r. (k. 30) oraz załącznik nr 3 do umowy przelewu wierzytelności z 2 sierpnia 2021 r. – wykaz wierzytelności (k.103).

Wyżej wymienione dokumenty okazały się jednak w ocenie Sądu Okręgowego niewystarczające do uznania, że powód skutecznie nabył dochodzoną pozwem wierzytelność względem pozwanego. Integralną częścią umowy cesji w zakresie jej przedmiotu był załącznik w postaci listy ( wykazu) wierzytelności objętych umową. Przedłożony do akt sprawy wyciąg z listy wierzytelności (k. 30 akt) opisany jest jako „wyciąg z załącznika do umowy sekurytyzacji z dnia 2 sierpnia 2021 r.”, a wskazana w nim data udzielenia pożyczki to 22 marca 2016 r., podczas gdy załączona do pozwu umowa pożyczki została zawarta w dniu 30 marca 2016 r. Nadto został on złożony jedynie w formie niepodpisanego przez nikogo wydruku.

Z kolei przedłożony do akt sprawy przez powoda załącznik nr 3 do umowy przelewu wierzytelności z 2 sierpnia 2021 r. – wykaz wierzytelności (k.103), poświadczony za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powoda, również nie nawiązuje do załączonej do pozwu umowy pożyczki z 30 marca 2016 r., tylko wskazuje na umowę pożyczki z 22 marca 2016 r. Nie wynika zatem z niego, że umowa cesji z 2 sierpnia 2021r. obejmowała wierzytelność dochodzoną pozwem wynikającą z umowy pożyczki nr (...) z 30 marca 2016 r.

Nadto podnieść trzeba, że treść przedłożonej do akt sprawy umowy przelewu wierzytelności z 2 sierpnia 2021 r. ( k.11-17) została w znacznej części zakryta ( brakuje 3-4 strony umowy, zakryto strony 5-7, 9-10), a więc przedstawiono jedynie wyciąg z tego dokumentu. Podkreślić trzeba, że radca prawny będący pełnomocnikiem strony nie jest uprawniony do potwierdzania za zgodność z oryginałem wyciągów z dokumentów. Zarówno radca prawny, jak i adwokat mają prawo sporządzania poświadczeń tylko odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem.

Skoro w niniejszej sprawie mamy do czynienia niewątpliwie z wyciągami z dokumentów ( umowy przelewu wierzytelności i jej załącznika), zgodnie z artykułem 96 pkt 2 Prawa o notariacie, ich zgodność z okazanym dokumentem może poświadczyć jedynie notariusz. Wynika to z faktu, że to notariusz jako osoba zaufania publicznego czuwa nad tym, aby nie dopuścić do zniekształcenia sensu dokumentu, gdyż pominięcie pewnych fragmentów treści dokumentu może wprowadzić osoby trzecie w błąd co do jego znaczenia. Ocena, jakie elementy dokumentu musi zawierać wyciąg, aby nie prowadziło to do zniekształcenia jego treści, należy do notariusza. Istota czynności poświadczenia określonego w art. 96 pkt 2 Prawa o notariacie polega na potwierdzeniu, że wyciąg jest zgodny z okazanym notariuszowi dokumentem pod względem treściowym. Notariusz zamieszcza na wyciągu tzw. „klauzulę poświadczeniową” stwierdzającą tę zgodność, w brzmieniu: „poświadczam zgodność tego wyciągu z częścią okazanego mi w lokalu kancelarii dokumentu.” ( por. Dariusz Celiński, komentarz praktyczny ABC do art. 96 Prawa o notariacie, system informacji prawnej LEX).

Mając powyższe na uwadze, uznając, że powód nie wykazał swej legitymacji czynnej w tym procesie, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo w całości.

W związku z tym zmiany wymagało również rozstrzygnięcie o kosztach procesu, o których orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 1 ¹ k.p.c. w zw. z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (punkt I. sentencji wyroku).

Z uwagi na powyższe apelacja powoda podlegała oddaleniu jako bezzasadna na podstawie art. 385 k.p.c. (punkt II. sentencji wyroku).

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł w punkcie III i IV sentencji wyroku na podstawie art. 98 § 1 i § 1 ¹ k.p.c., obciążając nimi w całości powoda, jako stronę przegrywającą proces w instancji odwoławczej.

Na zasądzone koszty wywołane apelacją pozwanego złożyły się: 200 zł opłaty od apelacji uiszczonej przez pozwanego oraz 450 zł wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego ustalone na podstawie § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Na koszty wywołane apelacją powoda składa się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego ustalone na kwotę 900 zł, zgodnie z § 2 pkt 4 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Małgorzata Radomska-Stęplewska