Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

WYROK

​  W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 marca 2024 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodnicząca: sędzia Maria Antecka

po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2024 r. w Poznaniu

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w W.

przeciwko A. Ł.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda

od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Wągrowcu

z dnia 4 kwietnia 2023 r.

sygn. akt I C 30/23

oddala apelację.

Maria Antecka

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 28 marca 2024 r.

W sprawie z powództwa (...) S.A. z siedzibą w W. przeciwko A. Ł. o zapłatę 10240,74 zł z umownymi odsetkami za opóźnienie równymi dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi od 21 października 2022 r. do dnia zapłaty i kosztami procesu, wyrokiem zaocznym z 4 kwietnia 2023 r.
( I C 30/23) Sąd Rejonowy w Wągrowcu:

- w punkcie 1. zasądził od pozwanej na rzecz powoda 387,34 zł wraz z następującymi odsetkami:

a)  odsetkami umownymi w wysokości dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w stosunku rocznym od kwoty 187,47 zł od dnia 21 lutego 2023 roku do dnia zapłaty,

b)  odsetkami umownymi w wysokości dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w stosunku rocznym od kwoty 199,87 zł od dnia 21 marca 2023 roku do dnia zapłaty;

- w punkcie 2. oddalił powództwo w pozostałej części;

- w punkcie 3. obciążył kosztami procesu powoda w zakresie dotychczas przez niego poniesionym;

- w punkcie 4. nadał wyrokowi zaocznemu rygor natychmiastowej wykonalności w jego punkcie 1. (pierwszym).

Z powyższym rozstrzygnięciem, nie zgodził się powód, wnosząc apelację
i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie:

I. przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygniecie:

1. art. 485 § 2 k.p.c. poprzez niewydanie w niniejszej sprawie nakazu zapłaty, mimo, że powód dochodził od pozwanego zapłaty z weksla, należycie wypełnionego, którego prawdziwość i treść nie nasuwały wątpliwości;

2. art. 233 § 1 k.p.c., 232 k.p.c. i art. 339 § 2 k.p.c. poprzez uznanie za nienależne żądania pozwu, w sytuacji gdy strona pozwana nie wypowiedziała się co do stanu faktycznego przedstawionego w pozwie i nie podniosła zarzutów przeciwko dowodom przedstawionym przez powódkę;

3. art. 3 k.p.c., art. 232 k.p.c., art. 187 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. polegające na przyjęciu, że strona powodowa miała obowiązek przedstawienia w toku postępowania faktów i dowodów mających znaczenie dla ewentualnych przyszłych zarzutów, które w sprawie mogła podnieść strona przeciwna, w szczególności mających znaczenie dla oceny ewentualnego zarzutu strony pozwanej nieistnienia czy niewymagalności roszczenia, w sytuacji, gdy to strona pozwana była zobowiązana do przedstawienia dowodów w tym zakresie;

4. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 353 (1) k.c. poprzez ustalenie nowej wartości raty pożyczki przy ustaleniu braku indywidualnego wpływu pozwanego na umowę pożyczki podczas gdy wartość pożyczki, kwota i ilość rat zostały indywidualnie ustalone z klientem po wnikliwej analizie kwalifikacji finansowej pożyczkobiorcy,

5. art. 233 § 1 k.p.c. – poprzez pomięcie treści załącznika do wniosku
o udzielenie pożyczki na okoliczność informowania pozwanej o wysokości prowizji i jej akceptacji co do jej przeznaczenia co wiązało się z faktem oddalenie powództwa co do wysokości prowizji.

II. przepisów prawa materialnego, w szczególności:

1. art. 10 ustawy z 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe w zw. z art. 6 k.c. poprzez przyjęcie, iż ciężar dowodu w niniejszej sprawie spoczywał na stronie powodowej w sytuacji, gdy powództwo zostało oparte na podstawie weksla in blanco, a tym samym sprawa niniejsza zyskała charakter sprawy wekslowej powodując, iż obowiązek udowodnienia wad wypełnionego weksla, niezgodności z deklaracją wekslową czy też nieistnienia zobowiązania, bądź wykazana, iż zobowiązanie to nie opiewa na kwotę wskazaną w treści weksla zgodnie z zawartym przez strony porozumieniem obarcza stronę pozwaną a nie powodową;

2. art. 385 ¹ § 1 k.c. w zw. z art. 385 ² k.c. w zw. z art. 56 k.c. w zw. z art. 359 k.c. w zw. z art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim („u.k.k.”) poprzez nieuprawnione uznanie, że zapisy umowne w zakresie prowizji i wynagrodzenia za „(...)" były sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały interesy konsumenta oraz obciążały pozwanego ponad dopuszczalne prawnie limity, przy jednoczesnym pominięciu przez Sąd I instancji w wykładni umowy przepisów o limicie pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego;

3. art. 5 pkt 6a w zw. z art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 o kredycie konsumenckim poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ustawa dopuszcza możliwość umieszczania kosztów pozoodsetkowych w umowie pożyczki oraz ich egzekwowania zgodnie z zasadą swobody umów wynikającą z art. 353 ¹ k.c.,

4. art. 353 (1) k.c. poprzez ingerencję przez Sąd I instancji w treść stosunku umownego pomiędzy stronami w ten sposób, że Sąd działając bez podstawy prawnej dokonał ustalenia nowej wartości raty z tytułu umowy pożyczki a w oparciu o to stwierdził, że brak było przesłanek do wypowiedzenia przez powoda umowy pożyczki,

5. art. 720 § 1 k.c. poprzez brak zasądzenia zwrotu pożyczki do wysokości kwoty nominalnej pomimo zobowiązania umownego pozwanego do zwrotu rzeczonej kwoty.

6. art. 359 § 1 k.c. w zw. z pkt 1.2 umowy pożyczki poprzez przyjęcie, że powódce nie należą się odsetki umowne w pełnej wysokości, podczas gdy odsetki umowne wynikają z czynności prawnej tj. zawartej umowy pożyczki, która została wypowiedziana z winy strony pozwanej.

Wobec powyższego powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości, nadto zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, a w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, za obie instancje, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji w innym składzie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy w pełni podziela i uznaje za własne poczynione w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne, czyniąc je integralną częścią niniejszego uzasadnienia.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów apelacji podkreślić należy, że wbrew twierdzom powoda sąd I instancji miał i mógł mieć uzasadnione wątpliwości co do podstawy żądania,
a zatem niemożliwe okazało się wydanie nakazu zapłaty. Należy w tym miejscu wskazać, że
w świetle orzeczenia TSUE z 13.09.2018 roku w sprawie C 176/17 i późniejszego
C 483/18 nie budzi wątpliwości, że w przypadku roszczenia opartego na wekslu własnym, który stanowi gwarancję zabezpieczenia wierzytelności wynikającej z umowy kredytu konsumenckiego Sąd krajowy uprawniony jest do zbadania potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków tej umowy. W związku z powyższym, należy podkreślić, że Sąd I instancji prawidłowo zbadał z urzędu zobowiązanie podstawowe wynikające z umowy pożyczki i wobec powzięcia wątpliwości co do jej prawidłowości nie wydał w sprawie nakazu zapłaty zgodnie z żądaniem zawartym w pozwie.

Co do kolejnego zarzutu apelacji, to wbrew wobec zwrotu odpowiedzi na pozew Sąd Rejonowy uznał, że zaistniały przesłanki do wydania wyroku zaocznego. Jednocześnie Sąd Rejonowy podkreślił, że zgodnie z art.339§ 1 k.p.c. w przypadku wydania wyroku zaocznego przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie oraz pismach procesowych, ale przyjęcie twierdzeń powoda za prawdziwe nie oznacza, że roszczenie jest zasadne, albowiem może się zdarzyć , że z samych twierdzeń powoda zasadność powództwa
w ogóle nie wynika. Sąd Okręgowy podziela tę ocenę, tak więc zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., 232 k.p.c. i art. 339 § 2 k.p.c. okazał się chybiony.

Nie jest zrozumiały zarzut naruszenia prawa procesowego w postaci art. 3 k.p.c., art. 232 k.p.c., art. 187 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., polegającego na przyjęciu, że strona powodowa miała obowiązek przedstawienia w toku postępowania faktów i dowodów mających znaczenie dla ewentualnych przyszłych zarzutów, które w sprawie mogła podnieść strona przeciwna, w szczególności mających znaczenie dla oceny ewentualnego zarzutu strony pozwanej nieistnienia czy niewymagalności roszczenia, w sytuacji, gdy to strona pozwana była zobowiązana do przedstawienia dowodów w tym zakresie, tym bardziej, że z uzasadnienia Sądu Rejonowego nie wynika taki pogląd.

Podstawą uwzględnienia powództwa w niewielkiej części i oddalenia powództwa
w pozostałej części, było to, że Sąd Rejonowy oceniwszy jako abuzywne te postanowienia umowy, które odnosiły się do prowizji i w konsekwencji uznaniem za abuzywną kwoty
4839 zł, przyjął, że z tytułu umowy do zapłaty przez pozwaną pozostaje 6161 zł ( 5500 zł
z tytułu pożyczki, 340 zł z tytułu opłaty przygotowawczej oraz 321 zł z tytułu prowizji pośrednika) plus odsetki umowne liczone od kwoty 6161 zł ( oprocentowanie pożyczki wynosiło 10,37% w skali roku, a pożyczka miał być spłacana w 36 równych ratach). Całkowita kwota do zapłaty wynosiła więc 7195,32 zł, a wysokość raty miesięcznej 199,87 zł. Sąd Rejonowy ustalił, że na dzień wywiedzenia powództwa (13 stycznia 2023 r.) pozwana uiściła 2611,71 zł - czyli na tę datę zapłaciła całych 13 rat oraz cześć 14 raty. W konsekwencji Sąd Rejonowy przyjął, że wypowiedzenie umowy było bezskuteczne, gdyż na dzień 26 września 2022 r. (doręczenie pozwanej wypowiedzenia umowy) pozwana miała zapłacone 10 całych rat i część 11 raty, czyli wszystkie raty, których termin przypadał na 20 października 2022 r. (data wypełnienia weksla).

Sąd Rejonowy uznał jednak, że strona powodowa nie ograniczyła żądania pozwu i nie opierała się wyłącznie na wypowiedzeniu umowy i w konsekwencji przyjął, że na dzień wydania wyroku nieuiszczona pozostawała kwota 187,47 zł z tytułu niezapacanej części 14 raty oraz cala piętnasta rata (199,87 zł) - czyli łącznie 387,34 zł i z tego powodu zasądził tę kwotę w punkcie 1. wyroku ( wraz z odsetkami).

Sąd Okręgowy nie podziela jednak, w ustalonych przez Sąd Rejonowy okolicznościach faktycznych, poglądu co do zasadności zasądzenia od pozwanej jakiejkolwiek kwoty na rzecz powoda. Skoro umowa nie została skutecznie wypowiedziana, to pożyczkodawca nie mógł dochodzić zwrotu całej kwoty pożyczki wraz z kosztami jej udzielenia, a tak zostało sformułowane żądanie pozwu. Niemniej wobec zaskarżenia wyroku wyłącznie przez powoda, z uwagi na przepis art.384 k.p.c., brak było podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku.

Niezasadny okazał się zarzut naruszenia prawa procesowego w postaci art. 233 par 1 k.p.c. w zw. z art. 353 (1) k.c. poprzez ustalenie nowej wartości raty pożyczki, albowiem apelujący pomija całkowicie to, że ustalenie nowej wysokości rat pożyczki było konsekwencją przyjęcia przez Sąd Rejonowy abuzywności niektórych postanowień umowy, co szczegółowo Sąd Rejonowy uzasadnił i nie zachodzi potrzeba powtarzania tej argumentacji.

Bezpodstawny jest też zarzut naruszenia art. 233 par 1 k.p.c. – poprzez pomięcie treści załącznika do wniosku o udzielenie pożyczki na okoliczność informowania pozwanej
o wysokości prowizji i jej akceptacji, co do jej przeznaczenia co wiązało się z faktem oddalenie powództwa co do wysokości prowizji. Sąd Rejonowy szczegółowo wskazał przyczyny, dla których uznał abuzywność postanowień umowy co do prowizji i były nimi brak indywidualnego uzgodnienia tego postanowienia pomiędzy stronami umowy oraz wysokość kwoty prowizji ( 87,98% z kwoty kapitału pożyczki). Odnosząc się do załącznika do wniosku o udzielenie pożyczki (k.8) należy zwrócić uwagę na punkt „h”, w którym zapisano,
że w prowizji zawiera się 3028 zł – „marża pożyczkodawcy”, będąca wynagrodzeniem pożyczkodawcy, co potwierdza pogląd Sądu Rejonowego co do tego, że w istocie świadczenie to zmierzało do ominięcia przepisów o maksymalnej wysokości odsetek kapitałowych.

Pierwszy z zarzutów naruszenia prawa materialnego tj. zarzut naruszenia art. 10 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936r. Prawo wekslowe (t.j. Dz.U. 2016/160) w zw. z art. 6 k.c. powód wiązał z nieprawidłowym, jego zdaniem, rozłożeniem przez sąd rejonowy ciężaru dowodu w niniejszej sprawie. Powód opierał żądanie zasądzenia dochodzonej pozwem należności na wekslu własnym wystawionym przez pozwanego. Był to weksel in blanco, służący zabezpieczeniu roszczeń powoda wynikających z zawartej przez strony umowy pożyczki, który został uzupełniony przez powoda na kwotę 10740,89 zł.

Co do zasady ma rację apelujący wskazując, że jeżeli powód potwierdza swe prawo dokumentem o cechach określonych w art. 101 Prawa wekslowego, to na stronie pozwanej spoczywa ciężar udowodnienia zarzutów tamujących lub niweczących roszczenie, wynikających ze stosunku podstawowego, jak również zarzutów związanych z wypełnieniem weksla niezgodnie z porozumieniem wekslowym. Taki rozkład ciężaru dowodu wynika
z ogólnej reguły wyrażonej w art. 6 k.c., a także art. 10 i 17 Prawa wekslowego. Ponieważ powód wywodzi swe roszczenie z faktu wystawienia na jego rzecz weksla własnego, powinien ten fakt udowodnić. Natomiast pozwany może za pomocą podniesionych zarzutów doprowadzić do oddalenia powództwa, lecz powinien udowodnić te zarzuty, w tym, że roszczenie wierzyciela ze stosunku podstawowego w całości lub w części nie istnieje. Wydanie wierzycielowi weksla stwarza bowiem domniemanie istnienia, w chwili wydania, wierzytelności w wysokości sumy wekslowej i przerzuca w ten sposób ciężar dowodu przeciwnego na dłużnika, gdy tymczasem w braku weksla dowód istnienia i wysokości wierzytelności obciąża wierzyciela (tak: wyrok SN 18.11.1999r., I CKN 215/98, publ. OSN 2000/7-8/128; wyrok SN z 20.07.2008r., V CK 9/06; uchwała SN z 7.01.1967r., III CZP 19/66, publ. OSN 1968/5/79; I. Heropolitańska. Prawo wekslowe i czekowe. Praktyczny komentarz, LEX 2011, kom. do art. 17 t. 7).

Wspomniane wyżej zasady ugruntowane w orzecznictwie ulegają jednak modyfikacji w przypadku dochodzenia roszczenia opartego na wekslu własnym służącym zabezpieczeniu wierzytelności wynikającej z umowy kredytu konsumenckiego, podlegającej przepisom ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. 2019/1083), a przepisy tej ustawy miały zastosowanie do umowy pożyczki łączącej strony (por. art. 3 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 u.k.k.). Wynika to z regulacji krajowych i unijnych dotyczących ochrony konsumentów oraz ich wykładni opartej zwłaszcza na dorobku orzecznictwa TSUE, która sprowadza się do konieczności zapewnienia efektywnej ochrony praw konsumenta.

W świetle poglądów TSUE sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowy wchodzące w zakres stosowania dyrektywy 93/13 mają nieuczciwy charakter. Przepisy kodeksu cywilnego dotyczące nieuczciwych postanowień umownych
(art. 385 ¹ i nast. k.c.) stanowią implementację do krajowego systemu prawnego dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Zatem niezależnie od tego, że roszczenie opierało się na wekslu, sąd I instancji prawidłowo uznał, że miał obowiązek zbadać z urzędu, czy suma wekslowa znajduje uzasadnienie w treści przedstawionej przez powoda umowy pożyczki z uwagi na potencjalne istnienie w tej umowie klauzul abuzywnych. W wyniku dokonania kontroli warunków umowy z punktu widzenia praw konsumenta sąd rejonowy uznał, że postanowienia umowy pożyczki, przewidujące obowiązek poniesienia przez pożyczkobiorcę kosztów pożyczki w postaci wynagrodzenia prowizyjnego w wysokości 4839 zł stanowią klauzulę niedozwoloną
w rozumieniu art. 385 ¹ § 1 k.c.

Dokonana przez sąd I instancji ocena abuzywności powyższego postanowienia umowy pożyczki została zakwestionowana w apelacji powoda, w kolejnym zarzucie obrazy prawa materialnego, lecz i on nie zasługiwał na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie pozostawało poza sporem, że powód zawarł umowę z pozwaną jako konsumentem oraz że przedmiotowe postanowienia mogły podlegać kontroli w oparciu o wskazane uregulowanie, gdyż nie są to postanowienia określające główne świadczenia stron umowy pożyczki. Wykładając pojęcie „świadczenia głównego” właściwym jest posiłkowe sięganie do wypracowanego w doktrynie rozróżnienia na świadczenia główne i uboczne. Za główne uznawane są więc świadczenia stron objęte postanowieniami przedmiotowo istotnymi danej umowy ( essentialia negotii), czyli świadczenia, które zmierzają do osiągnięcia celu umowy i pozwalają na identyfikację określonego typu stosunku prawnego (tak też np.: K. Zagrobelny [w:] E.Gniewek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2004, s. 909, M. Skory, „Klauzule abuzywne w polskim prawie ochrony konsumenta”, Zakamycze 2005, s. 179-180). W rozpoznawanym przypadku pozwana została zobowiązana w umowie pożyczki do uiszczenia m.in. wynagrodzenia prowizyjnego. Obowiązek wniesienia takiej opłaty nie został przewidziany w art. 720 § 1 k.c., a zatem nie stanowił głównego świadczenia pozwanego. Analogiczne stanowisko Sąd Najwyższy zajął co do obowiązku uiszczenia przez posiadacza rachunku bankowego prowizji i opłat związanych z prowadzeniem rachunku bankowego (por. wyrok z 6.04.2004r., I CK 472/03, LEX nr 125052), czyli w sytuacji podobnej do niniejszej sprawy.

Trzeba nadto podkreślić, że to na powodzie, z mocy art. 385 ^{( 1)} § 4 k.c., spoczywał ciężar dowodu, że postanowienie to zostało uzgodnione indywidualnie (wykluczałoby to możliwość oceny jego abuzywności). Pod tym pojęciem rozumie się rzeczywistą możliwość wpływu konsumenta na treść klauzuli (art. 385 ^{( 1)} § 3 zd. 1 k.c.), a zatem nie mogą za takie uchodzić klauzule sporządzone z wyprzedzeniem, bez negocjacji między stronami (tak również:
M. Jagielska w: „Europejskie prawo konsumenckie a prawo polskie” pod red. E. Nowińskiej i P. Cybuli, Zakamycze Kraków 2005, s. 83-84). Ustawodawca przewidział przy tym w art. 385 ^{( 1)} § 3 zdanie 2 k.c. domniemanie, w myśl którego nie są indywidualnie uzgodnione te postanowienia, które zostały przejęte z wzorca zaproponowanego przez kontrahenta.
W niniejszej sprawie umowę zawarto właśnie według wzorca zaproponowanego przez powoda, na co wyraźnie wskazuje posłużenie się gotowym formularzem używanym przy zawieraniu tego rodzaju umów w ramach działalności powoda. Formularz został jedynie uzupełniony kwotami pożyczki i opłat dodatkowych. Przyjąć należy w tej sytuacji, że pozwana miała wpływ jedynie na skorzystanie z takiej usługi, a nie na treść związanych z nią postanowień umownych.

Dla uznania klauzuli umowy za niedozwoloną w rozumieniu art. 385 ^{( 1)} k.c. konieczne jest kumulatywne spełnienie przesłanek: kształtowania praw i obowiązków konsumenta
w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażącego naruszenia interesów konsumenta. „Rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw
i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. Chodzi zatem
o zachwianie równowagi kontraktowej wyrażające się w tym, że kontrahent konsumenta zastrzega dla siebie nadmierne korzyści lub uprzywilejowaną pozycję, wyraźnie i w znacznym stopniu przewyższające korzyści uzyskane przez konsumenta lub pod innym względem znacznie pogarszające sytuację konsumenta (tak również: wyrok Sądu Najwyższego
z 13 lipca 2005 r., I CK 832/04, LEX nr 159111; J. Rajski, „Prawo o kontraktach w obrocie gospodarczym”, Warszawa 2002, s. 194). Określenie „rażąco” należy przy tym interpretować jako znaczne odbieganie przyjętego uregulowania od zasad uczciwego wyważenia praw i obowiązków, a oceny tej nie należy ograniczać do kwestii czysto ekonomicznych, lecz uwzględniać również i inne okoliczności, jak np. niewygodę, na jaką konsument został narażony, mitręgę, stratę czasu. Przy ocenie dysproporcji świadczeń w zobowiązaniach wzajemnych należy brać zaś pod uwagę nie tylko formalną równość praw i obowiązków stron, ale i równość materialną (tak również: M. Jagielska, op.cit. s.88-89; K. Zagrobelny, Kodeks…, s.910; E. Rutkowska, „Niedozwolone klauzule umowne w bankowym obrocie konsumenckim”, Pr. Bankowe 2002/7-8/66; M. Skory, „Klauzule…”, s.171). Z kolei „działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta czy wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Za istotę dobrego obyczaju uznaje się szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka, a zatem sprzeczne z dobrymi obyczajami jest naruszanie usprawiedliwionego zaufania drugiej strony umowy (tak: M. Jagielska, op.cit. s.87; J. Haberko, „Nieuczciwe klauzule umowne w umowach konsumenckich zawieranych przy użyciu wzorca”, Przegląd Sądowy 2005/11-12/s.101; K. Zagrobelny, Kodeks…, s.910). Także naruszenie dobrych obyczajów w kontekście art. 385 ^{( 1)} § 1 k.c. zazwyczaj jest wiązane z tworzeniem takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron (por. Sąd Najwyższy w: wyroku z 27.10.2006 r., I CSK 173/06, LEX nr 395247; cyt. wyroku z 13 lipca 2005r., I CK 832/04).

Kwestionując ocenę sądu I instancji dotyczącą abuzywności prowizji powód nie przytoczył w apelacji żadnych argumentów na poparcie swego stanowiska.

Jest faktem powszechnie znanym, że instytucje parabankowe zajmują się udzielaniem pożyczek osobom, które nie mają zdolności kredytowej w bankach, co skutkuje ponoszeniem przez tego rodzaju instytucje rynku finansowego znacznie wyższego ryzyka, niż w przypadku banków. Już tylko z tej przyczyny koszty udzielania pożyczek przez tego rodzaju instytucje są wyższe, niż w przypadku pożyczek bankowych. W tym przypadku prowizja nie stanowi zatem wynagrodzenia za korzystanie z kapitału (takim wynagrodzeniem są odsetki), ale przede wszystkim za ryzyko udzielenia pożyczki. Nie może jednak być ukształtowana w sposób naruszający prawa konsumenta W takiej sytuacji sąd II instancji podziela stanowisko sądu I instancji w kwestii braku ekwiwalentności wskazanych obciążeń i oferowanych za nie usług.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.5 pkt 6a w zw. z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim należy zauważyć, że obecnie ukształtowała się wykładnia tego przepisu art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, która wykracza poza ramy wskazane w uzasadnieniu projektu nowelizacji tej ustawy. Uznaje się bowiem, że nawet zgodność wyliczenia z wzorem matematycznym określonym w art.36a u.k.k. i określenie w ten sposób maksymalnej kwoty kosztów kredytu dopuszczalnej normatywnie dla danego kredytu nie wyklucza abuzywności konkretnych postanowień umownych, które muszą być oceniane ad casu. Okoliczność, że obowiązuje ustawowy limit kosztów pozaodsetkowych nie wyłącza kontroli konkretnych postanowień wzorca umowy, które odnoszą się do takich kosztów, pod kątem skuteczności ich wprowadzenia do stosunku prawnego oraz pod względem ich abuzywności (por. T. Czech, „Limit pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego”, M. Pr. Bank., 2016, nr 2). Takie stanowisko w tożsamych z niniejszą sprawach wyraził Sąd Najwyższy w uchwałach z dnia 26 października 2021 r., III CZP 42/20, i z dnia 27 października 2021 r., III CZP 43/20, a Sąd Okręgowy stanowisko to podziela i zgadza się z argumentacją przedstawioną w ich uzasadnieniach.

Niezasadny okazał się też zarzut naruszenia art. 720 § 1 k.c. poprzez brak zasądzenia zwrotu pożyczki do wysokości kwoty nominalnej pomimo zobowiązania umownego pozwanego do zwrotu rzeczonej kwoty. Powód ( co umknęło uwadze Sądu Rejonowego), mógłby dochodzić zapłaty zaległych rat z odsetkami, ale opierał swoje żądanie wyłącznie na okolicznościach faktycznych związanych z wystawieniem i wypełnieniem weksla.

Ostatni zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie naruszenia art. 359 § 1 k.c. w zw. z pkt 1.2 umowy pożyczki poprzez przyjęcie, że powodowi nie należą się odsetki umowne w pełnej wysokości, podczas gdy odsetki umowne wynikają z czynności prawnej tj. zawartej umowy pożyczki, która została wypowiedziana z winy strony pozwanej jest o tyle bezpodstawny, że Sąd Okręgowy podziela pogląd Sądu Rejonowego co do tego, że nie doszło do wypowiedzenia umowy pożyczki.

W tym stanie rzeczy i na podstawie art. 385 k.p.c. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda jako bezzasadną.

Maria Antecka