Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 lutego 2025 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodnicząca: sędzia Alina Szymanowska

po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. w Poznaniu

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) z siedzibą w Luksemburgu

przeciwko (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.

o zapłatę

na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu

z dnia 23 października 2024 r.

sygn. akt IX C 873/23

I.  oddala apelację;

II.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 450 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

Alina Szymanowska

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 2 maja 2023 r., złożonym w Sądzie Rejonowym Poznań – Grunwald
i Jeżyce w Poznaniu w dniu 18 maja 2023 r., powód H. S. z siedzibą
w Luksemburgu, wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwoty łącznej 2.331,83 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 1.791,83 zł od dnia 30 marca 2023 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 540,00 zł od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, jak również zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a w przypadku złożenia spisu kosztów – według tego spisu.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że 18 marca 2023 r. doszło do wypadku drogowego, w wyniku którego uszkodzeniu uległ pojazd marki A. (...) o nr rej. (...). Sprawca szkody miał zawartą z pozwanym umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Poszkodowany zgłosił szkodę u pozwanego, który w wyniku postępowania likwidacyjnego wypłacił kwotę 954,37 zł. Powód wskazał, że nabył od poszkodowanej w drodze cesji wierzytelność przysługującą jej wobec pozwanego w związku z zaistniałą szkodą, o czym poinformował pozwanego. Po analizie kosztorysu naprawy powód zlecił sporządzenie prywatnej kalkulacji kosztów naprawy zewnętrznemu podmiotowi. Następnie, wezwał pozwanego do zapłaty dopłaty do odszkodowania.

W odpowiedzi na pozew z dnia 26 czerwca 2023 r. pozwany, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego, wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany przyznał fakt zaistnienia wypadku komunikacyjnego opisanego w pozwie oraz wystąpienia szkody, a także wskazał, iż w postępowaniu likwidacyjnym uznał i wypłacił na rzecz powoda łącznie kwotę 954,37 zł.

W obronie przed roszczeniem podniósł zarzut przyczynienia się poszkodowanego do zwiększenia rozmiarów szkody poprzez nieuzasadniony brak współdziałania z pozwanym w zakresie naprawy uszkodzonego pojazdu – poszkodowany miał bowiem możliwość naprawy pojazdu w sieci naprawczej (...) S.A. z wyręczeniem we wszystkich czynnościach okołonaprawczych oraz możliwością rozliczenia bezgotówkowego.

Pozwany wskazał, że sporna jest wysokość należnego powodowi odszkodowania, w szczególności wysokość kosztów naprawy, które były celowe i ekonomicznie uzasadnione w sytuacji możliwości skorzystania przez poszkodowanego z usług warsztatu współpracującego z pozwanym na preferencyjnych warunkach. W ocenie pozwanego kwota wypłacona wcześniej tytułem odszkodowania w pełni zaspokaja roszczenie powstałe w związku ze zdarzeniem i jest wystarczająca do przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego. Nadto, pozwany podkreślił, że w związku z faktem, iż w dniu szkody przedmiotowy pojazd miał 11 lat i nie posiadał gwarancji producenta przyjęto do naprawy część zamienne jakości P oraz zastosowano rabaty na części, prace naprawcze dostępne w sieci naprawczej (...). Pozwany tym samym zakwestionował moc dowodową załączonej do pozwu kalkulacji naprawy, podnosząc, iż stanowi ona jedynie dokument prywatny. Zdaniem pozwanego, powód zlecił sporządzenie własnej kalkulacji w celu zweryfikowania, czy nabycie przedmiotowej wierzytelności i wejście w ewentualny spór sądowy z ubezpieczycielem będzie opłacalne. Pozwany podniósł też zarzut braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy kosztami wykonania prywatnej ekspertyzy a zaistniałą szkodą wskazując, iż koszt ten jest związany z działalnością gospodarczą prowadzoną przez powoda a nie ze szkodą z dnia 18 marca 2023 r. i dlatego nie ww. koszt nie powinien obciążać pozwanego.

Pismem z dnia 29 marca 2024 r., powód rozszerzył powództwo o kwotę 744,00 zł mając na uwadze treść opinii biegłego i przedstawiony przez biegłego zakres szkody.

Pismem z dnia 13 maja 2024 r., pozwany ustosunkowując się do rozszerzenia powództwa podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie co do oddalenia powództwa w całości. Zdaniem pozwanego brak jest podstaw do żądania odszkodowania w zakresie wniesionym pozwem, jak i w zakresie rozszerzonym.

Postanowieniem z 19 kwietnia 2024 r. Sąd Rejonowy na podstawie art. 505 ¹ § 3 k.p.c. zdecydował o rozpoznaniu sprawy z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym.

Wyrokiem z 23 października 2024 roku Sąd Rejonowy Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu:

1.  zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.359,84 zł (dwa tysiące trzysta pięćdziesiąt dziewięć złotych 84/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 1.791,83 zł od dnia 21 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty;

2.  oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

3.  koszty procesu stosunkowo rozdzielił i z tego tytułu zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.036,00 zł z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

Z powyższym wyrokiem nie zgodził się pozwany, który wniósł apelację i zaskarżył orzeczenie w części: co do pkt 1 w całości, tj. odnośnie kwoty 2.359,84 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 21 kwietnia 2023 roku oraz w zakresie pkt 3 stanowiącego o kosztach procesu zasądzonych od pozwanego na rzecz powoda, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:

1.  naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i przyjęcie, że powód wykazał wysokość kosztów niezbędnych i faktycznie poniesionych do przywrócenia pojazdu marki A. (...) nr rej. (...) do stanu sprzed szkody z dnia 18 marca 2023 r. poprzez oparcie orzeczenia na opinii biegłego wskazującej hipotetyczne koszty naprawy przedmiotowego pojazdu, podczas gdy poszkodowany naprawił uszkodzony w wyniku zdarzenia pojazd, co wynika wprost z zeznań świadka odebranych na posiedzeniu w dniu 11 października 2023 roku;

2.  naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 271 ¹ k.p.c. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia znajdujący swój wyraz w wybiórczej interpretacji zeznań świadka poszkodowanego, poprzez pominięcie, iż pojazd został naprawiony i zostały poniesione faktyczne, możliwe do ustalenia koszty naprawy uszkodzonego pojazdu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż zasadnym jest zastosowanie wyliczenia szkody metodą kosztorysową (hipotetyczną),

3.  naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 316 k.p.c. poprzez pominięcie stanu faktycznego istniejącego w dacie wyrokowania i zasądzenie na rzecz powoda odszkodowania odpowiadającego hipotetycznym kosztom naprawy pojazdu, w sytuacji dokonania rzeczywistej naprawy pojazdu przez powoda i możliwości ustalenia rzeczywistych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody, co doprowadziło do zasądzenia odszkodowania przewyższającego wysokość szkody.

Mając powyższe na uwadze apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie 1 poprzez oddalenie powództwa również co do kwoty 2.359,84 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 21 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty oraz
w punkcie 3 poprzez zasądzenie kosztów procesu od powoda na rzecz pozwanego.

Nadto apelujący domagał się zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w postępowaniu przed Sądem Il instancji.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy podziela i uznaje za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, czyniąc je integralną częścią niniejszego uzasadnienia.

Rozważając w pierwszej kolejności zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przypomnieć należy, że skuteczne postawienie zarzutu naruszenia wskazanego artykułu przez sąd wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (por. wyrok SN z dnia 6 listopada 1998 r., sygn. III CKN 4/98, i wyrok SN z dnia 10 kwietnia 2000 r., sygn. V CKN 17/00). Podnosząc w apelacji zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., strona musi przy tym wykazać, jakich dowodów sąd nie ocenił lub ocenił wadliwie, jakie fakty pominął i jaki wpływ pominięcie faktów czy dowodów miało na treść orzeczenia. Tylko ocena rażąco błędna lub oczywiście sprzeczna z treścią materiału dowodowego, nieodpowiadająca zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, może czynić usprawiedliwionym zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.

Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie i dokonał prawidłowe ustalenia faktyczne, których apelujący nie zdołał podważyć. Wbrew twierdzeniom apelującego Sąd Rejonowy ustalił, że poszkodowany naprawił przedmiotowy pojazd, jednak jedynie częściowo, zakres naprawy znajduje oparcie w opinii biegłego. Trzeba podkreślić, że dowód z opinii biegłego sądowego Ł. K. został przez Sąd Rejonowy oceniony w sposób należyty.

Sąd Rejonowy badając zasadność powództwa odwołał się do ogólnych, wyrażonych w normach ustawy kodeks cywilny zasadach odpowiedzialności odszkodowawczej i zakresu naprawienia szkody.

Sad przytoczył poglądy Sądu Najwyższego i wskazał, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostawała kwestia czy poszkodowany dokonał naprawy pojazdu , albowiem w ocenie Sadu wysokość odszkodowania należy ustalić w oparciu o hipotetyczne koszty naprawy pojazdu.

Pomimo takiego stanowiska Sąd Rejonowy zauważył, iż z opinii biegłego sądowego wynika jednoznacznie, iż przedmiotowy pojazd po szkodzie z dnia 18 marca 2023 r. nie został naprawiony, choć podjęte były przez poszkodowanego czynności naprawcze, co przyznał w swoich zeznaniach świadek S. S.. Biegły swoją ocenę w tym zakresie sformułował po dokonaniu oględzin pojazdu i wnioski opinii w tej części nie były kwestionowane.

Wobec zaprezentowanego przez Sąd I instancji stanowiska, że odszkodowanie może być ustalone jako równowartość hipotetycznie określonych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego także wtedy, gdy przed ustaleniem wysokości odszkodowania pojazd zostanie naprawiony trzeba wskazać, że w doktrynie i w orzecznictwie reprezentowany jest również odmienny powoływany przez pozwanego pogląd, że jeżeli poszkodowany poniósł już koszty naprawy pojazdu lub zobowiązał się do ich poniesienia, wysokość odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych powinna odpowiadać tym kosztom, chyba że w danych okolicznościach są one oczywiście nieuzasadnione

Sąd Okręgowy zauważa, że w przypadku tzw. szkód ubezpieczeniowych przy ustalaniu wysokości szkody, należy sięgać do odpowiednich regulacji zawartych w kodeksie cywilnym. Szkodę w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. definiuje się przy uwzględnieniu tzw. teorii dyferencyjnej, a więc jako uszczerbek w prawnie chronionych dobrach wyrażający się w różnicy między stanem dóbr, jaki istniał i jaki mógłby następnie wytworzyć się w normalnej kolei rzeczy, a stanem jaki powstał na skutek zdarzenia wywołującego zmianę w dotychczasowym stanie rzeczy (por. uzasadnienie wyroku Sądu najwyższego z 7.08.2003r., IV CKN 387/01). Zgodnie z art. 361 § 2 k.c. tak rozumiana szkoda obejmuje straty, jakie poszkodowany poniósł oraz korzyści, które osiągnąłby, gdyby szkody mu nie wyrządzono. Gdy zaś chodzi o reguły ustalania wysokości odszkodowania, to należy mieć na uwadze kompensacyjną funkcję odpowiedzialności odszkodowawczej, polegającą na tym, że odszkodowanie powinno ściśle odpowiadać wysokości szkody – nie powinno być niższe od tej wysokości, tak że nie rekompensuje całej szkody, ale i nie powinno być od niej wyższe i stanowić źródła bezpodstawnego wzbogacenia poszkodowanego (tak również Sąd Najwyższy m.in. w uchwale z 22.04.1997r., III CZP 14/97, publ. OSNC 1997/8/103, w wyroku z 16.01.2002 r., IV CKN 619/00). Chwilą właściwą dla ustalenia odszkodowania jest co do zasady moment wyrokowania (art. 363 § 2 k.c. i art. 316 § 1 k.p.c.).

W odniesieniu do szkody komunikacyjnej, to w momencie jej wyrządzenia i powstania odpowiedzialności odszkodowawczej sprawcy szkoda ta odpowiada różnicy pomiędzy wartością, jaką pojazd przedstawiał przed i po szkodzie. Odszkodowanie ma wówczas na celu wyrównanie uszczerbku, jaki pojawił się w majątku poszkodowanego i winno odpowiadać kosztom naprawy umożliwiającej przywrócenie pojazdowi jego wartości sprzed wypadku chyba, że naprawa jest niecelowa lub niemożliwa.

Roszczenie odszkodowawcze nie ulega jednak petryfikacji i nie staje się stałym, niezmiennym składnikiem majątku poszkodowanego. Szkoda ma bowiem charakter dynamiczny, który może powodować jej zmienność w czasie zarówno pod względem jakości, jak i ilości. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest zarówno możliwość pojawienia się, obok pierwotnego uszczerbku, także uszczerbku nowego, pozostającego w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem stanowiącym podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej, jak i przekształcenie się postaci oraz zakresu owej szkody na skutek określonych przesunięć w majątku poszkodowanego. Zmiany powstałe od momentu wyrządzenia szkody do chwili orzekania winny być uwzględnione przy ustalaniu wysokości należnego odszkodowania (por. uwagi w uzasadnieniu postanowienia SN z 7.12.2018 r., III CZP 51/18, a także postanowienie SN z 17.07.2020 r., V CNP 43/19, wyrok SN z 10.06.2021 r., IV CNPP 1/21, publ. OSNC 2022/3/33 i wyrok SN z 8.12.2022r., II CSKP 726/22, publ. OSNC 2023/6/62).

W świetle aktualnego orzecznictwa i poglądów doktryny przedstawiony i podzielany przez apelującego pogląd nie może zostać uznany za odosobniony.

Stan faktyczny istniejący w konkretnej sprawie wymaga jednak indywidualnej oceny dokonywanej przy uwzględnieniu przywołanych norm prawa materialnego i zaoferowanych przez strony dowodów. Niewątpliwie, w świetle art. 6 k.c. ciężar wykazania zasadności powództwa spoczywa na powodzie.

W niniejszej sprawie ustalenia co do uzasadnionych kosztów naprawy uszkodzonego pojazdu marki A. (...) Sąd Rejonowy dokonał w oparciu o treść opinii biegłego sądowego Ł. K., która nie została skutecznie zakwestionowana przez pozwanego. Biegły sądowy w sporządzonej opinii wskazał, że kosztorys pozwanego nie uwzględniał wszystkich uszkodzeń pojazdu ani technologii napraw i lakierowania. Zastosowano potrącenia i zaniżoną stawkę roboczogodziny niezgodnie z realiami rynkowymi. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika aby pojazd należący do świadka S. S. miał uszkodzenia pozostające bez związku ze szkodą lub posiadał części inne niż oryginalne. Istotne dla dokonania rozstrzygnięcia w sprawie pozostaje przede wszystkim to, że auto nie zostało w pełni naprawione do dnia oględzin dokonywanych przez biegłego. Nadto z uznanych za wiarygodne zeznań świadka S. S. wynika, że na naprawę pojazdu nie wystarczyła kwota uzyskana z tytułu odszkodowania, konieczne było zainwestowanie w nią także środków uzyskanych od powoda z tytułu dokonanej cesji wierzytelności. O przywróceniu pojazdu do stanu poprzedniego można mówić, wtedy gdy stan pojazdu po naprawie pod każdym istotnym względem (stan techniczny, zdolność użytkowa, części składowe, trwałość, wygląd estetyczny itp.) odpowiada stanowi tegoż samochodu sprzed wypadku.

Zarzut naruszenia prawa procesowego art. 316 k.p.c. nie jest zasadny.

W tym stanie rzeczy zaistniały przesłanki do zasądzenia na rzecz powoda kwoty ustalonej przez Sąd I instancji. Skoro poszkodowani uzyskali od ubezpieczyciela kwotę 954,37 zł z tytułu odszkodowania – należna powodowi różnica winna kształtować się na poziomie zasądzonej kwoty tj. 2.359,84 zł.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego jako bezzasadną na podstawie art. 385 k.p.c.

Kosztami procesu w instancji odwoławczej został obciążony pozwany, ze względu na wynik postępowania, na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Wynagrodzenie pełnomocnika powoda – adwokata wynosi 450 zł i wynika z § 2 pkt 3. i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964.

Alina Szymanowska