Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 105/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Trzciance z dnia 30 października 2024 r., sygn. akt II K 791/22 (w części dotyczącej oskarżonego M. B. (1))

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Obraza przepisów postępowania, tj. art. 374 § 1 zd. 2 kpk w zw. z art. 6 kpk poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że obecność oskarżonego T. Z. na rozprawie nie jest obowiązkowa, podczas gdy Sąd I instancji uznał M. B. (1) za winnego w oparciu jedynie o wyjaśnienia oskarżonego T. Z., a więc należy przyjąć, że jego wyjaśnienia mają kluczowe znaczenie z punktu widzenia oceny ewentualnego sprawstwa M. B. (1) i za zasadną należy uznać konfrontację współoskarżonych i umożliwienie M. B. (1) oraz jego obrońcy zadawania pytań T. Z. w celu obrony praw oskarżonego.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zgodnie z art. 374 § 1 kpk oskarżony ma prawo brać udział w rozprawie. Przewodniczący lub sąd mogą uznać jego obecność za obowiązkową. Przytoczony przepis wskazuje klarownie, że obecność oskarżonego na rozprawie co do zasady nie jest obowiązkowa, jednak sąd bądź przewodniczący może ją jednak uznać za obowiązkową. Znamiennym jest przy tym, iż decyzja w tym zakresie nie ma charakteru arbitralnego, ale podyktowana jest potrzebą realizacji celów procesu karnego oraz zagwarantowania praw innych stron postępowania. Nie ulega żadnej wątpliwości, że realizacja prawa do obrony wymaga przeprowadzania dowodów oskarżenia bezpośrednio przed sądem. Tylko wyjątkowo można od tej zasady odstąpić. Jeżeli wyjaśnienia jednego ze współoskarżonych stają się podstawą ustaleń faktycznych w zakresie winy innego ze współoskarżonych, to wyjaśnienia takie mają charakter szczególny, nie stanową bowiem wyłącznie sposobu realizacji prawa do obrony ale w istocie stają się podstawą formułowania zarzutu i oskarżenia innej osoby o popełnienie przestępstwa. Jakkolwiek przepisy procesu karnego wykluczają możliwość występowania w procesie w podwójnej roli: oskarżonego i świadka, tym niemniej dowodów z wyjaśnień jednego ze współoskarżonych, mający stanowić podstawę przypisania odpowiedzialności karnej innej osobie, musi być przeprowadzony w sposób gwarantujący temu drugiemu współoskarżonemu prawo do obrony, w szczególności zaś poszanowania zasady bezpośredniości ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt V KK 257/17, Lex nr 2454229).

W świetle powyższego istotnym jest, że właściwie jedynym dowodem na podstawie którego wydany został wobec M. B. (1) wyrok skazujący były pierwsze wyjaśnienia współoskarżonego T. Z. złożone w postępowaniu przygotowawczym. Istotnym jest, że T. Z. w trakcie kolejnego z jego przesłuchań w toku śledztwa wycofał się z poprzednio złożonych wyjaśnień, odmówił składania dalszych wyjaśnień i nie przyznał się do żadnego ze stawianych mu zarzutów (chociaż uprzednio do części z nich się przyznał). T. Z. nie był więc konsekwentny już w trakcie trwania postępowania przygotowawczego, a jego postawa względem przedstawionych mu zarzutów była zmienna. Konieczne było w takiej sytuacji zachowanie ostrożności w ocenie tej części jego wyjaśnień, w której obciążał M. B. (1). Nie miał przy tym zupełnie racji Sąd Rejonowy, że wyjaśnienia T. Z. w omawianej wyżej części nie zostały podważone żadnymi innymi dowodami. Przeczyły im bowiem wyjaśnienia M. B. (1), który od samego początku trwania niniejszego procesu konsekwentnie nie przyznawał się do winy i sprawstwa w zakresie zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu z art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Kluczowe w takiej sytuacji było więc rzetelne i dokładne ustalenie, czy relacja T. Z. odnośnie inkryminowanego zdarzenia z lipca 2022 r. była wiarygodna, czy też nie. W tym celu niezbędne było dokładniejsze wypytanie T. Z. o szczegóły dotyczące udzielenia mu przez M. B. (1) metaamfetaminy i umożliwienie obrońcy M. B. (1) zadawania pytań T. Z.. W tym konkretnym przypadku zasada bezpośredniości winna determinować decyzję Przewodniczącego o uznaniu obecności tego oskarżonego na rozprawie za obowiązkową, celem jego bezpośredniego przesłuchania przed sądem. Dokonanie oceny wyjaśnień współoskarżonego T. Z., poczynienie na podstawie jego relacji ustaleń faktycznych i ostatecznie wydanie wyroku skazującego wobec M. B. (1) - bez osobistego zetknięcia się Sądu z pomawiającym T. Z., nie było działaniem poprawnym. Zdaniem Sądu Okręgowego, w tym konkretnym układzie procesowym przesłuchanie T. Z. bezpośrednio przed Sądem Rejonowym było niezbędne. Prawdą jest, że obrońca M. B. (1) nie złożył w trakcie trwania postępowania przed Sądem I instancji wniosku o przesłuchanie na rozprawie T. Z. i dopiero w mowie końcowej poruszył to zagadnienie, niemniej jednak w tym przypadku Sąd I instancji winien działać z urzędu. Stwierdzone wyżej uchybienie spowodowało, że wydany wyrok skazujący był przedwczesny i konieczne było jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Trzciance do ponownego rozpoznania. W trakcie ponownego rozpoznania sprawy T. Z. będzie przesłuchiwany już w charakterze świadka albowiem postępowanie dotyczące jego osoby jako oskarżonego zostało prawomocnie zakończone, a więc będą go obowiązywać reguły procesowe ustanowione dla świadka (w tym uprzedzenie o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań).

Wniosek

Zmiana zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wniosek o wydanie w instancji odwoławczej wyroku uniewinniającego był przedwczesny i nieskoordynowany z treścią omówionego w tym miejscu zarzutu apelacyjnego. Stwierdzenie przez Sąd odwoławczy naruszeń w sposobie przeprowadzonego postępowania dowodowego w tej sprawie nie mogło bowiem skutkować wydaniem wobec M. B. (1) wyroku uniewinniającego. Uchybienia te powodowały jedynie konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania celem ponowienia postępowania dowodowego, a następnie dokonania oceny zgromadzonego uprzednio i uzupełnionego materiału dowodowego, ustalenia stanu faktycznego i zadecydowania czy ten stan faktyczny pozwala na przypisanie M. B. (1) odpowiedzialności karnej za czyn z art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, czy też konieczne będzie w świetle zasady in dubio pro reo wydanie wyroku uniewinniającego.

Lp.

Zarzut

3.2.

Obraza przepisów postępowania, tj. art. 7 kpk poprzez dowolną i jednostronną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przesądzenie o sprawstwie oskarżonego M. B. (1), tj. o wypełnieniu znamion zarzucanego czynu, bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, poprzez uznanie za wiarygodne i przydatne do przesądzenia o winie M. B. (1) wyjaśnień oskarżonego T. Z. w zakresie rzekomego popełnienia przez M. B. (1) czynu z art. 59 § 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, podczas gdy do wyjaśnień T. Z. należy podchodzić ze szczególną ostrożnością z uwagi na patrykularny interes procesowy T. Z. i chęć umniejszenia swojej odpowiedzialności, a rzekomego sprawstwa M. B. (1) nie potwierdza żaden inny zebrany w sprawie dowód, tym bardziej, że T. Z. nie złożył wyjaśnień bezpośrednio przed Sądem I instancji, a poprzestano jedynie na odczytaniu protokołów wyjaśnień z postępowania przygotowawczego, co uniemożliwiało skonfrontowanie współoskarżonych i zadawanie pytań T. Z. przez M. B. (1) oraz jego obrońcę.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Sąd Okręgowy powołując się na art. 436 kpk nie rozstrzygał zasadności powyższego zarzutu albowiem na skutek uchybienia Sądu Rejonowego opisanego w pkt 3.1. niniejszego uzasadnienia konieczne było uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Trzciance do ponownego rozpoznania. Sąd ten, po ponownym rozpoznaniu sprawy, będzie obowiązany do dokonania ponownej oceny całego dostępnego materiału dowodowego, ustalenia stanu faktycznego sprawy i wydania wyroku. W takim przypadku obejmowanie kontrolą odwoławczą poprawności oceny dowodów dokonanej dotychczas byłoby przedwczesne i wręcz nieuprawnione.

Wniosek

Zmiana zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z tożsamych względów Sąd odwoławczy nie ustosunkowywał się do zgłoszonego w apelacji wniosku o wydanie w instancji odwoławczej wyroku uniewinniającego oskarżonego M. B. (1) od zarzucanego mu czynu.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.0.11.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☒ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

W toku kontroli odwoławczej zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy stwierdził naruszenie przez Sąd Rejonowy ustawowego prawa do obrony oskarżonego M. B. (1) (art. 6 kpk), jakie wyniknęło z zaniechania uznania obecności współoskarżonego T. Z. na rozprawie za obowiązkową i bezpośredniego przesłuchania go przed sądem. Jak już bowiem wyżej wskazano, pierwsze wyjaśnienia współoskarżonego T. Z. były jedynym dowodem na winę i sprawstwo oskarżonego M. B. (1), a więc dowód ten winien być przeprowadzony w sposób staranny i oceniony z odpowiednią dozą ostrożności. Sposób jego wprowadzenia przez Sąd Rejonowy nie spełniał tych wymogów, a w konsekwencji, dokonana ocena wiarygodności relacji procesowej T. Z. również nie zasługiwała na akceptację. Tak ustalona sytuacja wymuszała wydanie w instancji odwoławczej orzeczenia o charakterze kasatoryjnym i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji w celu przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości, z zagwarantowaniem M. B. (1) realizacji prawa do obrony. W tym celu niezbędne będzie bezpośrednie przesłuchanie T. Z. na rozprawie, ale już w charakterze świadka (wyrok w jego sprawie się uprawomocnił), dążenie do uszczegółowienia informacji na temat inkryminowanego zdarzenia, wypytanie o zmianę stanowiska procesowego i umożliwienie oskarżonemu M. B. (1) oraz jego obrońcy zadawania temu świadkowi pytań.

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Sąd I instancji będzie zobowiązany do ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego od początku w całości. Oskarżony M. B. (1) powinien zostać wezwany na rozprawę, bo pomimo uprzedniego korzystania z prawa odmowy do składania wyjaśnień, w trakcie ponownego rozpoznania sprawy będzie chciał złożyć wyjaśnienia w zakresie zarzucanego mu przestępstwa, a może będzie potrzeba skonfrontowania oskarżonego z T. Z.. W trakcie ponownego rozpoznania sprawy Sąd Rejonowy winien zagwarantować oskarżonemu M. B. realizację prawa do obrony także poprzez bezpośrednie przesłuchanie T. Z. w charakterze świadka na rozprawie i umożliwienie tym samym oskarżonemu i jego obrońcy zadawania świadkowi pytań, a także rozważenie zasadności przeprowadzenia konfrontacji (w zależności od tego czy oskarżony M. B. zdecyduje się składać wyjaśnienia). W zainteresowaniu Sądu I instancji powinna także pozostać osoba pomawiającego, jego zaangażowanie w handel narkotykami oraz wyniki przeszukania jego miejsca zamieszkania w dniu 11 sierpnia 2022 r.

Kolejnym zadaniem Sądu Rejonowego będzie dokonanie kompleksowej, wnikliwej i zgodnej z dyrektywami z art. 7 kpk oceny wszystkich zgromadzonych w tej sprawie dowodów, ze szczególnym uwzględnieniem czy spełnia warunki wiarygodności ten specyficzny dowód w procesie karnym jakim jest pomówienie. Prawidłowa ocena zgromadzonych dowodów zagwarantuje zaś bezbłędne ustalenie stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia podstaw do przypisania oskarżonemu odpowiedzialności karnej za zarzucany mu czyn, zadaniem Sądu będzie wymierzenie współmiernej i sprawiedliwej kary, pamiętając przy tym o zakazie z art. 443 kpk. Jeżeli zaś ocena dowodów doprowadzi organ orzekający do wniosku, że zgromadzone dowody są niewystarczające dla wydania wyroku skazującego to winien uwolnić go od ponoszenia odpowiedzialności karnej. Przypomnieć trzeba, że powinnością sądu zawsze jest dokonanie należycie umocowanych w materiale dowodowym sprawy ustaleń co do zarzucanego oskarżonemu czynu.

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

7.  PODPISy

Tamara Grzelak Hanna Bartkowiak Dariusz Śliwiński