Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 744/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt II K 44/23

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu przez Sąd I instancji, przy ocenie wyjaśnień S. H., wynikający z nich fakt, iż uczestniczył wcześniej w postępowaniu karnym dotyczących prowadzenia gier w salonie w P. przy ulicy (...) przez spółkę (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K., a tym samym miał pełną świadomość wykonywanych przez siebie w lokalu przy ul. (...) w P. czynności, co mogło mieć wpływ na treść tego wyroku w zakresie uniewinnienia oskarżonego.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Sąd odwoławczy stwierdził, że ocena wiarygodności wyjaśnień S. H. dokonana przez organ meriti była niepełna i nietrafna. Sąd Rejonowy pochopnie i wręcz naiwnie uznał wiarygodność całości wyjaśnień oskarżonego, nie zwracając uwagi na istotne szczegóły dotyczące kwestii świadomości bezprawności czynu oraz stopień jego zaangażowania w ujawniony proceder urządzania gier hazardowych. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że S. H. był trzykrotnie przesłuchiwany w postępowaniach (...)Skarbowego w P. dotyczących urządzania gier na automatach w lokalu znajdującym się w P. przy ul. (...). Sąd Rejonowy miał o powyższym wiedzę w trakcie rozpoznania sprawy, jednakże nie podjął żadnych czynności mających na celu uzyskanie dostępu do tych dokumentów, które mogą być pomocne w ustaleniu skali zaangażowania S. H. w ujawniony proceder bezprawnego urządzania gier hazardowych na automatach. Należało zatem ustalić czy i czym zajmował się oskarżony przed podjęciem pracy w lokalu w P. przy ul. (...), w lokalach na ul. (...) w P. (wpierw w salonie (...), a potem w lokalu bez nazwy), gdzie były urządzane gry hazardowe na automatach stanowiących własność spółki (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K., której prezesem zarządu jest A. T.. Istotne jest przy tym, że automaty zatrzymane w kontrolowanej sprawie również stanowiły własność Spółki z o.o. (...) z siedzibą wirtualnego biura w K.. Wiele zaś wskazuje na to, że po zakończeniu działalności prowadzonej przez w/w spółkę w lokalu położonym w P. przy ul. (...) wynikającej z zatrzymania automatów do gier przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej, (...) Sp. z o.o. przeniosła swoją działalność do nowej lokalizacji – w P. przy ul. (...). Znamienny w tym wszystkim jest też fakt, że oskarżony podczas przesłuchania w dniu 27 września 2022 r. przedstawił organom ścigania oświadczenie Prezesa Zarządu spółki (...), co do własności zatrzymanych automatów do gier. Powyższe okoliczności uszły uwadze Sądu I instancji, który podkreślał przypadkowość tego, że S. H. znalazł pracę w tym lokalu oraz jego brak rozeznania ze względu na niepełne podstawowe wykształcenie.

Ponadto Sąd II instancji zwraca uwagę na niepełną analizę czynności faktycznie wykonywanych przez oskarżonego w salonie z automatami do gier przy ul. (...) w P., Jak wynika z eksperymentu procesowego przeprowadzonego przez funkcjonariuszy Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w dniu 8 kwietnia 2022 r., oskarżonego poproszono (w protokole eksperymentu procesowego opisanego jako „Pan z obsługi”, a był on wówczas jedyną osobą z obsady w czasie omawianej czynności) o zaprezentowanie formy wypłaty wygranej pieniężnej. Oskarżony podszedł wówczas do automatu i powiedział, że patrzy na ekran, resetuje punkty w automacie i wypisuje klientowi kartkę z kwotą wypłaty, drugą kartkę pozostawiając w lokalu dla osoby, która przyjeżdża i przywozi pieniądze na wypłatę wygranych. Opisane czynności wskazują, że oskarżony, wbrew ustaleniom Sądu I instancji, wykonywał określone działania przy urządzeniach do gier, w przypadku wygranej resetował licznik automatu do gier. Z tego wynika, że oskarżony miał jednak do czynienia z tymi maszynami oraz orientował się w pewnym zakresie jak funkcjonują, gdyż bez tego nie umiałby samodzielnie zresetować licznika danego automatu do gier. Powyższa okoliczność stoi w sprzeczności z ustaleniami organu meriti odnośnie jedynie „porządkowego” charakteru czynności wykonywanych przez oskarżonego w salonie przy ul. (...) w P.. Sąd Rejonowy nie zwrócił też uwagi na niespójności w wyjaśnieniach S. H., który raz podawał, że otwierał i zamykał lokal z automatami do gier położony w P. przy ul. (...), a następnie zaprzeczył by posiadał klucze do tego lokalu. Sprzeczność ta nie mogła zostać zignorowana albowiem, w połączeniu z okolicznościami opisanymi powyżej, poddawała ona w wątpliwość prawdziwość relacji oskarżonego odnośnie faktycznych czynności jakie wykonywał on w tym lokalu. Sąd Rejonowy dając w pełni wiarę wyjaśnieniom S. H. przyjął, że były one szczere, spójne i logiczne. Należyta ich analiza oraz wniosków wynikających z pozostałych dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie nie potwierdza słuszności powyższego stanowiska organu meriti. W świetle tych okoliczności omówionych przez Sąd Okręgowy w ramach zgłoszonego prokuratorskiego zarzutu apelacyjnego, nie sposób było ocenić wyjaśnień oskarżonego jako szczere i spójne. Nie są one również logiczne albowiem twierdzenia oskarżonego o przypadkowym uzyskaniu pracy w lokalu przy ul. (...) w P. (wejście do lokalu, na którym wisiała kartka o poszukiwaniu pracownika) kłócą się z okolicznościami wskazanymi w apelacji prokuratora. Poza tym to, że oskarżony nie otrzymał żadnej umowy na piśmie, co w zasadzie akceptował, wydaje się nie bez przyczyny ponieważ w razie kontroli nieuchwytne stawały się powierzone mu zadania w tym lokalu bez nazwy. Zdaniem Sądu odwoławczego wyjaśnień oskarżonego nie uwiarygadniały też zeznania świadka K. S.. Organ I instancji niesłusznie skupił się na ich wzajemnej korelacji. Prawdą jest, że świadek opisując okoliczności zawarcia umowy najmu lokalu przy ul. (...) w P. oraz otrzymania czynszu wyraźnie zaznaczyła, że w czynnościach tych nie uczestniczył osobiście S. H., tylko inny mężczyzna, którego danych osobowych świadek nie znała. K. S. zeznała również, że S. H. zajmował się w tym lokalu utrzymaniem porządku. Podkreślić jednak należy, że K. S. po zawarciu umowy najmu nie bywała w lokalu przy ul. (...), a więc nie miała wiedzy jakie faktycznie czynności tam wykonywał S. H.. To bowiem, że był on widywany przez świadka w trakcie zamiatania chodnika przed lokalem nie oznacza, że jego działalność ograniczała się do takich prac porządkowych. K. S. twierdziła, że nawet nie wiedziała dokładnie jaka działalność jest prowadzona w wynajętym przez nią lokalu, co najprawdopodobniej miało ją uchronić przed podejrzeniami, że także brała udział w tym bezprawnym procederze. Wobec tego brak sprzeczności zeznań powyższego świadka z wyjaśnieniami oskarżonego wcale nie oznaczał, że przedstawiony przez podsądnego w wyjaśnieniach zakres obowiązków w lokalu położonym w P. przy ul. (...) był zgodny z rzeczywistością. Prawdą jest, że brak dowodów na to aby oskarżony S. H. dokonywał wypłat wygranych pieniężnych na rzecz klientów, jednak nie eliminowało to podsądnego z kręgu osób odpowiedzialnych za występek z art. 107 § 1 kks. Sąd Rejonowy niesłusznie uznał bowiem, że oskarżony jako osoba o niepełnym podstawowym wykształceniu, trudniąca się wcześniej koszeniem rowów, nie byłby zdolny „prowadzić” gier hazardowych w lokalu przy ul. (...) w P.. Tymczasem, nawet już zgromadzony do tej pory materiał dowodowy po jego właściwym ocenieniu, prowadzi do odmiennych wniosków. Zwraca przy tym uwagę to, że oskarżony był jedyną osobą, która pracowała w tym czasie w tym lokalu (vide: wyjaśnienia Sł. H. k. 112 - „Ze mną tam nikt nie pracował.”), poza tym sam dostarczył organom ścigania informacji o właścicielu automatów do gier, oczekując, że wskazanie głównego sprawcy zostanie poczytane na jego korzyść.

Ponadto, Sąd Rejonowy dokonując prawnej oceny przedmiotu niniejszej sprawy słusznie zaznaczył, że znaczenie czynności sprawczych polegających na „urządzaniu” bądź „prowadzeniu” gier hazardowych nie jest tożsame. „Urządzanie” gier hazardowych jest bowiem czymś więcej niż samo „prowadzenie” gier hazardowych. O ile jednak trafne były spostrzeżenia organu meriti, że zebrany materiał dowodowy nie był wystarczający do przypisania oskarżonemu czynności sprawczej „urządzania” gier hazardowych, o tyle rozważania Sądu I instancji odnośnie czynności sprawczej „prowadzenia” gier hazardowych już takie nie były i nie znajdowały potwierdzenia w prawidłowo ocenionym materiale dowodowym.

Zdaniem Sądu Okręgowego otwieranie i zamykanie lokalu, pilnowanie automatów do gier (vide: zeznania świadka P. R.), resetowanie stanu ich liczników, zapisywanie wysokości wygranych, powinny być jeszcze raz przeanalizowane, ze szczególnym uwzględnieniem znamienia „prowadzenia” gier hazardowych na automatach do gier, posiłkując się orzecznictwem sądowym do odkrycia co mieści się pod tym pojęciem ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2023 r., I KK 119/22, publ. Lex nr 3554565). Nie można obecnie wykluczyć, że po uzupełnieniu postępowania dowodowego i dokonaniu wszechstronnej oceny wiarygodności zebranych w komplecie dowodów okaże się, że czyn oskarżonego stanowił pomocnictwo do popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 kks przez nieustaloną osobę/osoby. Sąd Rejonowy przed wyrokowaniem nie poczynił natomiast rozważań w zakresie możliwości przypisania S. H. odpowiedzialności karnej za tą formę zjawiskową do popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 kks. Przypomnieć zaś trzeba, że pomocnictwo polega na każdej czynności, która faktycznie ułatwia innej osobie popełnienie czynu. Konieczne będzie zatem uzupełnienie postępowania o powyższy aspekt przy ponownym rozpoznaniu sprawy, jeśli organ orzekający doszedłby do wniosku, że nie można przypisać oskarżonemu odpowiedzialności karnej za przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 kks polegające na „prowadzeniu” gier hazardowych na automatach do gier.

Niewątpliwie priorytetowym zadaniem, któremu Sąd I instancji nie sprostał, było dokonanie obiektywnych i maksymalnie szczegółowych ustaleń co do zakresu czynności wykonywanych przez oskarżonego w lokalu z automatami do gier, co ma niebagatelny wpływ dla oceny winy i zamiaru oskarżonego co do popełnienia zarzucanego mu przestępstwa karnoskarbowego, w tym także ustalenia świadomości podsądnego czy automaty wstawione w lokalu przy ul. (...) służyły do urządzania gier hazardowych w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Wniosek

Uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Szamotułach do ponownego rozpoznania.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Przedmiotowy wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Kontrola odwoławcza doprowadziła do wniosku, że Sąd Rejonowy dokonał błędnej oceny wiarygodności wyjaśnień S. H., w następstwie czego dopuścił się również błędu w ustaleniach faktycznych przyjmując, że zachowania podsądnego nie wyczerpywały ustawowych znamion przestępstwa z art. 107 § 1 kks w zw. z określonymi przepisami ustawy o grach hazardowych, ani znamion formy zjawiskowej tego czynu zabronionego w postaci pomocnictwa. Ponadto, Sąd Rejonowy zaniechał czynności dowodowych mających na celu uzyskanie dostępu do postępowań prowadzonych przez Wielkopolski Urząd Celno-Skarbowy w P. odnośnie lokalu położonego w P. przy ul. (...), w których to sprawach S. H. był przesłuchany w charakterze świadka. Tymczasem zebrane tam materiały mogą mieć istotny wpływ, po pierwsze na ustalenie czy i jakie czynności wykonywał S. H. w lokalu przy ul. (...), a po drugie na ustalenie świadomości oskarżonego co do bezprawności jego zachowań opisanych w akcie oskarżenia. W świetle treści przepisu art. 454 § 1 kpk wyrok skazujący oskarżonego uniewinnionego w instancji odwoławczej jest wykluczony. Konieczne było więc wydanie orzeczenia o charakterze kasatoryjnym i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania z zachowaniem wszystkich reguł określających ocenę dowodów, odpowiednie uzupełnienie postępowania dowodowego oraz ustalanie stanu faktycznego.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.0.11.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

Sąd Okręgowy na podstawie art. 437 § 2 kpk w zw. z art. 454 § 1 kpk uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

☒ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Kontrola odwoławcza zaskarżonego orzeczenia doprowadziła do ustalenia, że zarówno ocena dowodów jak i ustalenia faktyczne odnośnie sprawstwa i winy oskarżonego co do zarzucanego mu przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 kk nie były poprawne. Sąd Rejonowy dokonał analizy materiału dowodowego w sposób dowolny, zatem niezgodny z dyrektywami z art. 7 kpk. Organ meriti akceptując w pełni wiarygodność wyjaśnień oskarżonego nie wziął pod uwagę szeregu okoliczności (wymienionych i opisanych w pkt 3.1. niniejszego uzasadnienia) poddających w wątpliwość prawdziwość relacji oskarżonego, w tym opisanych przez niego czynności jakie wykonywał w lokalu w P. przy ul. (...), zleconych przez osobę znaną jedynie z imienia. Uchybienia te spowodowały, że również kluczowe ustalenia faktyczne co do winy i sprawstwa oskarżonego także były błędne. Nadto Sąd Rejonowy nie rozważył jak należało, czy zachowania oskarżonego objęte aktem oskarżenia nie wyczerpywały znamion pomocnictwa do popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 kks. Wobec powyższego zaskarżony wyrok nie mógł się ostać, a wobec reguły ne peius obowiązującej w procedurze karnej konieczne było wydanie wyroku kasatoryjnego i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Sąd Rejonowy ponownie rozpoznając sprawę powinien uzupełnić postepowanie dowodowe poprzez uzyskanie dostępu do materiałów postępowań prowadzonych przez Wielkopolski Urząd Celno-Skarbowy w P. o numerach; RKS 128/2022/398000/CZS-1/MP, RKS 939/2021/398000/CZS1/PD oraz ich przeanalizowanie pod kątem przebywania oskarżonego S. H. w lokalu przy ul. (...) w P., kiedy prowadzono tam działalność w zakresie gier hazardowych w czasie poprzedzającym okres objęty zarzutem w niniejszej sprawie. Oczywiście trzeba będzie przy tym pamiętać o zasadach postępowania karnego, które poprzez art. 113 § 1 kks obowiązują także w sprawach z Kodeksu karnego skarbowego, a w szczególności o zakazie wykorzystania złożonych przez oskarżonego zeznań. Z treści art. 389 § 1 i 2 kpk oraz z art. 391 § 2 kpk wynika, że nie jest dopuszczalne odczytywanie protokołów przesłuchania w charakterze świadka oskarżonego w tym lub jakimkolwiek innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę ( por. uchwała Sądu Najwyższego z 8 lutego 1995 r., I KZP 37/94, OSNKW 1995/3–4, poz. 15; postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lutego 2002 r., IV KKN 13/02, LEX nr 53058). Zakaz ten obejmuje także odtworzenie w inny sposób niż odczytanie zeznań oskarżonego złożonych w charakterze świadka, np. przez przesłuchanie osoby, która prowadziła tę czynność przesłuchania. Następnie Sąd I instancji będzie zobowiązany przeprowadzić prawidłową, skrupulatną ocenę wszystkich zgromadzonych w tej sprawie dowodów, ze szczególnym uwzględnieniem dyrektyw z art. 7 kpk, a także wskazań organu odwoławczego zawartych w przedmiotowym uzasadnieniu. Dokonując tych czynności organ meriti winien zestawić treść wszystkich dowodów osobowych i dokumentowych ze sobą i nadać przymiot wiarygodności jedynie tym z nich, które rzeczywiście na to zasługują. Następnie konieczne będzie prawidłowe ustalenie stanu faktycznego kontrolowanej sprawy, który może zostać oparty wyłącznie na dowodach wiarygodnych. Czyniąc rozważania nad stroną podmiotową zarzucanego oskarżonemu występku, który ma charakter umyślny i może być popełniony z zamiarem bezpośrednim albo ewentualnym, Sąd powtórnie orzekający w tej sprawie musi pamiętać, że: „Zamiar choć istnieje tylko w świadomości sprawcy, jest faktem psychologicznym, podlega więc identycznemu dowodzeniu, jak okoliczności ze sfery przedmiotowej, z zastosowaniem odpowiednich zasad dowodzenia bądź wnioskowania. Jeśli sprawca nie wyraził swego zamiaru słowami, wnioskuje się o nim z okoliczności zajścia.” ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2006 r., II KK 92/06, OSNwSK 2006/1/2576). Konieczne zatem będzie uwzględnienie wszystkich okoliczności dotyczących związku oskarżonego z lokalem przy ul. (...) w P. pod kątem tego czy miał on świadomość albo co najmniej godził się na to, że spełnia zadania pozwalające na prowadzenie gier na automatach z naruszeniem reguł określonych w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. W ostatnim kroku Sąd Rejonowy w Szamotułach zobowiązany będzie do dokonania subsumpcji prawnej, a jeżeli potwierdzą się wszystkie wskazane wyżej okoliczności, jego zadaniem będzie określenie właściwej formy sprawczej zachowania oskarżonego, tj. czy wyczerpało ono ustawowe znamiona przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 kks w formie „prowadzenia” gier hazardowych czy też stanowiło ono pomocnictwo innej osobie/osobom (art. 18 § 3 kk w zw. z art. 20 § 2 kks ) do popełnienia takiego czynu.

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

7.  PODPIS

Hanna Bartkowiak