Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu IV Wydział Karny–Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Hanna Bartkowiak

Protokolant: sekr. sąd. Justyna Myszker

przy udziale oskarżyciela publicznego ze Straży Miejskiej Miasta Poznania Jarosława Rottau

po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r.

sprawy M. R. (1)

obwinionego z art. 43 ¹ ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę obwinionego

od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu

z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. akt III W 1148/24

1.  Na podstawie art. 105 § 1 i 2 kpk w zw. z art. 38 § 1 kpw prostuje oczywiste omyłki zaskarżonego wyroku zastępując zapis „art. 43 '” w komparycji i w punkcie 1 zapisem „art. 43 ¹ ”.

2.  Utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok.

3.  Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. S. kwotę 1.033,20 zł (w tym VAT) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

4.  Zwalnia obwinionego z obowiązku zwrotu Skarbowi Państwa równowartości zryczałtowanych wydatków postępowania w sprawach o wykroczenia i należności z tytułu wynagrodzenia obrońcy z urzędu za instancję odwoławczą i nie wymierza mu opłaty za II instancję.

Hanna Bartkowiak

UZASADNIENIE

M. R. (1) został obwiniony o to, że w dniu 02.07.2024 r. w P., ok. godz. 07:35 na ul. (...), wbrew zakazowi spożywał napój alkoholowy – piwo butelkowe w miejscu publicznym, to jest o popełnienie wykroczenia z art. 43 ¹ ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i w Wilda w Poznaniu, wyrokiem nakazowym z dnia 11 października 2024 r., uznał obwinionego za winnego ww. wykroczenia i za to na podstawie art. 43 ^{( 1)} ust. 1 ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wymierzył mu karę 100 zł grzywny, zwalniając obwinionego od zwrotu Skarbowi Państwa kosztów postępowania, w tym od opłaty (k. 24).

Na skutek złożonego przez obwinionego sprzeciwu (k.28), sprawa była rozpoznawana przez Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu na zasadach ogólnych i zakończyła się wydaniem wyroku w dniu 10 czerwca 2025 r., w którym obwinionego M. R. (1) uznano za winnego tego, że w dniu 2 lipca 2024 r. w P., około godz. 07:35 na ul. (...), wbrew zakazowi, spożywał w miejscu publicznym napój alkoholowy w postaci piwa w butelce marki (...), to jest wykroczenia z art. 43 ' ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i za to na podstawie powyższych przepisów wymierzono mu karę 100 zł grzywny.

Na podstawie art. 624 § 1 kpk i art. 121 § 1 kpw Sąd Rejonowy zwolnił obwinionego od obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów postępowania (k. 122).

Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez obrońcę obwinionego. Zarzucił on temu orzeczeniu obrazę przepisów postępowania, tj. art. 7 kpk, art. 4 kpk w zw. z art. 5 § 2 kpk w zw. z art. 8 kpw poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego wbrew zasadom prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego w zakresie, w jakim Sąd orzekający odmówił wiary wyjaśnieniom obwinionego, a dał wiarę zeznaniom świadków M. C. i Ł. M. oraz poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść obwinionego. Obrońca zarzucił także powstały w konsekwencji nieprawidłowej oceny dowodów błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawą orzeczenia i mający wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, że obwiniony M. R. (1) spożywał w miejscu publicznym napój alkoholowy w postaci piwa w butelce marki (...).

W związku z powyższym obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie obwinionego M. R. (1) od popełnienia zarzucanego mu czynu (k. 130-134).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja obrońcy obwinionego była bezzasadna i nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przed odniesieniem się do konkretnych zarzutów apelacyjnych Sąd Okręgowy będąc do tego ustawowo zobligowany, zbadał czy w sprawie nie wystąpiły uchybienia, o których mowa w art. 104 § 1 kpw i art. 440 kpk w zw. z art. 109 § 2 kpw, powodujące konieczność ingerencji w zaskarżony wyrok niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, po czym stwierdził, że w sprawie nie ujawniły się żadne bezwzględne przyczyny odwoławcze ani nie wystąpiła rażąca niesprawiedliwość wyroku.

Kontrola odwoławcza zaskarżonego wyroku przeprowadzona pod kątem zgłoszonych w apelacji względnych przesłanek odwoławczych doprowadziła do wniosku, że Sąd Rejonowy przeprowadził sprawę nie naruszając przepisów procesowych, co mogłoby mieć wpływ na treść zapadłego orzeczenia, a wyrokując wziął pod uwagę wszystkie przeprowadzone dowody. Każdy z ujawnionych podczas przewodu sądowego dowód poddany został ocenie, która uwzględnia wskazania wiedzy, logicznego myślenia i zasady doświadczenia życiowego. Sąd I instancji w jasny i przekonujący sposób przedstawił tok swojego rozumowania, co było gwarancją dokonania bezbłędnych ustaleń faktycznych na temat przypisanego obwinionemu M. R. (1) wykroczenia z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Powyższe stanowisko potwierdza analiza akt sprawy i uzasadnienie wyroku,
w którym należycie wskazano, jakie fakty zostały uznane za udowodnione i jakie dowody były podstawą ich przyjęcia. Sąd prawidłowo też podał którym fragmentom dowodów osobowych nie dał wiary, argumentując przyczyny dokonania ich negatywnej oceny. Podkreślić przy tym należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 424 § 1 i 2 kpk w zw. z art. 82 § 1 kpw, w pełni pozwalając na kontrolę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się zaś już konkretnie do zgłoszonych zarzutów odwoławczych to kontrola instancyjna nie potwierdziła naruszenia art. 7 kpk i art. 4 kpk w zw. z art. 8 kpw. Wbrew bowiem stanowisku skarżącego przeprowadzona ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego była wystarczająco szczegółowa i obiektywna, a przy tym uwzględniała w odpowiednim stopniu zasady prawidłowego rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd I instancji poddał weryfikacji wszystkie zgromadzone w sprawie dowody i dokonał ich należytego zwartościowania. Tak przeprowadzona weryfikacja dowodów czyniła zadość przepisowi art. 7 kpk i została w całości zaaprobowana przez Sąd odwoławczy.

Apelujący bezzasadnie podważał przyjętą ocenę dowodu z wyjaśnień obwinionego, uważając, że konsekwencja w nieprzyznawaniu się do picia alkoholu w miejscu publicznym gwarantowała wiarygodność jego twierdzeń. Tymczasem obiektywna analiza tych wyjaśnień w połączeniu z zasadami logiki oraz w zestawieniu z zeznaniami strażników miejskich M. C. i Ł. M. nie pozostawiała wątpliwości, że mijały się one z prawdą i miały na celu uniknięcie odpowiedzialności za wykroczenie spożywania alkoholu w miejscu publicznym. Zachowanie obwinionego po dostrzeżeniu podchodzących funkcjonariuszy SM nie potwierdzało jego wyjaśnień o spożywaniu piwa bezalkoholowego. Gdyby tak faktycznie było, jak słusznie dostrzegł Sąd Rejonowy, osoba podejrzewana o taki czyn zabroniony, niezwłocznie zgłosiłaby, że napój jest bezalkoholowy, a nie przemilczała tą okoliczność, chowała otwartą butelkę do torby, narażając się na sprawę wykroczeniową.

Ponadto, Sąd odwoławczy uznał za bezzasadne próby podważenia oceny dowodów z zeznań świadków M. C. i Ł. M., którzy od samego początku wskazywali, że obwiniony miał w ręku butelkę z piwem marki (...). Takie też dane znalazły się w notatniku służbowym M. C., która zeznając przyznała, że nie miała możliwości sprawdzenia czy piwo było z alkoholem ponieważ butelkę obwiniony schował do torby. Podjęte przez Sąd I instancji dowodowe czynności weryfikacyjne pokazały natomiast, że piwo (...) produkowane jest wyłącznie w wersji alkoholowej, a etykieta na szyjce butelki kolorem i kształtem odpowiada widocznemu na zdjęciu fragmentowi piwa butelkowego, które obwiniony na widok strażników miejskich umieścił w torbie. Sąd Okręgowy nie uznał przy tym racji apelującego, iżby ww. świadkowie z powodu odległości nie mogli dostrzec czy i jaki napój spożywał obwiniony. Ustalony w sprawie stosunkowo niewielki dystans około 30 metrów, nie podważał bowiem wiarygodności ich zeznań, zwłaszcza że nic nie ograniczało im czynienia spostrzeżeń. Dodać także warto, że Sąd Rejonowy przeprowadził dowód z zeznań zawnioskowanego przez obwinionego świadka – pracownicy socjalnej z MOPS, przybyłej aby przeprowadzić wywiad w miejscu zamieszkania obwinionego. Prawidłowo i w tym wypadku stwierdził, iż niewyczucie od ww. przez M. K. alkoholu nie wykluczało jego sprawstwa, gdyż nie ustalono aby obwiniony upił sporo z butelki w czasie inkryminowanego zdarzenia, zatem zapach alkoholu mógł nie być intensywny. Co ciekawe, z zeznań tego świadka wynikało, że obwiniony mówił jej, iż piwo było bezalkoholowe, przy czym trzeba pamiętać, że ta wizyta miała na celu ocenę warunków życia M. R. (1) i w jego interesie było aby zaprezentować się jak najlepiej. Wydawanie pieniędzy na alkohol z pewnością zaś do takich pozytywów by nie należało.

Kontrola odwoławcza nie wykazała także naruszenia przez Sąd Rejonowy zasady procesowej wyrażonej w art. 5 § 2 kpk (mającej zastosowanie na podstawie art. 8 kpw także w postępowaniach w sprawach o wykroczenia). Należy przypomnieć, że do reguły zawartej w art. 5 § 2 kpk można skutecznie odwoływać się jedynie w przypadku, gdy istniejące w sprawie wątpliwości nie dają się usunąć w drodze czynności dowodowych. Nie ma ona zastosowania tam, gdzie występuje zwykłe przeciwstawienie jednym dowodów – innym i pozostaje do przeprowadzenia racjonalna analiza wiarygodności poszczególnych grup dowodów ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2021 r., sygn. akt II AKa 237/20, Legalis nr 2631262). Dlatego nie można bezkrytycznie przyjmować, że sam fakt, iż w sprawie jest możliwe przyjęcie więcej niż jednej wersji zdarzenia, obliguje sąd każdorazowo do wyboru wersji najbardziej dla oskarżonego korzystnej. Takie rozumienie zasady in dubio pro reo z art. 5 § 2 kpk byłoby jej wypaczeniem. Z pewnością przepis ten nie stanowi nakazu uniewinnienia oskarżonego w każdej sytuacji, gdy w sprawie został przedstawiony materiał dowodowy sprzeczny w wymowie. Nie może być wątpliwości co do tego, że sąd prowadzi tak długo postępowanie dowodowe, aż ustali prawdziwy przebieg wydarzeń, a więc rozwieje swoje wątpliwości w tym zakresie. Tylko jeśli rezultaty prowadzonego postępowania dowodowego nie rozwieją takich wątpliwości – może wchodzić w grę instytucja z art. 5 § 2 kpk. Natomiast w sytuacji, gdy dokonanie określonych ustaleń faktycznych zależne jest od dania wiary tej lub innej grupie dowodów lub też dania wiary wyjaśnieniom oskarżonego czy też pokrzywdzonego, należy dokonać swobodnej oceny dowodów zgodnie z zasadą z art. 7 kpk, zaś rozstrzygnięciu powstających wątpliwości służy w pierwszej kolejności inicjatywa dowodowa ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt V KK 136/21, Legalis nr 2714190). W rozpatrywanej sprawie Sąd Rejonowy dysponował wystarczającymi dowodami dla poczynienia trafnych i niewątpliwych ustaleń faktycznych co do winy i sprawstwa obwinionego. W ocenie Sądu odwoławczego nie zaistniały zatem żadne niedające się usunąć wątpliwości, które należałoby rozstrzygnąć na korzyść M. R. (1).

Dokonana przez Sąd I instancji ocena dowodów, w tym tych osobowych, była bowiem wszechstronna i w pełni obiektywna, której to cechy zabrakło w wywodach apelującego.

Konkludując, Sąd Okręgowy nie dostrzegł żadnych nieprawidłowości w procesie wartościowania przez Sąd meriti poszczególnych dowodów, a w konsekwencji w całości zaaprobował ocenę dowodową organu niższej instancji. Natomiast obrońca obwinionego przedstawił subiektywny pogląd w tym zakresie, opierając się na założeniu o pełnej i niepodważonej wiarygodności wyjaśnień M. R. i eksponował tylko te elementy dowodowe, które nie były z nimi sprzeczne.

Również zastrzeżenia z apelacji dotyczące błędu w ustaleniach faktycznych nie zasługiwały na uwzględnienie. Oceniając zarzuty z tej kategorii nie można bowiem zapominać, że błąd ustaleń zachodzi jedynie wtedy, gdy treść dokonanych ocen i wniosków wyprowadzonych przez sąd nie odpowiada zasadom rozumowania, a błąd mógł mieć wpływ na treść orzeczenia. Zarzut ten nie jest uzasadniony, gdy sprowadza się do zakwestionowania stanowiska sądu czy do polemiki z jego ustaleniami. Sama możliwość przeciwstawienia ustaleniom sądu odmiennego poglądu nie wystarcza do wniosku o popełnieniu przez sąd istotnego błędu ustaleń. Zarzut taki powinien wskazywać nieprawidłowości w rozumowaniu sądu w zakresie istotnych ustaleń ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt II AKa 143/19, Lex nr 3056576). Obrońca w apelacji czyniąc rozważania na temat

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy stwierdził, że zgłoszone zarzuty błędnych ustaleń faktycznych opierały się właściwie na subiektywnej ocenie dowodów przedstawionej przez obrońcę w apelacji i stanowiły de facto powtórzenie omówionego powyżej zarzutu obrazy przepisów postępowania.

Reasumując, kontrola odwoławcza zaskarżonego orzeczenia nie potwierdziła zasadności żadnego z zarzutów apelacyjnych. Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i na tej podstawie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które doprowadziły do uznania sprawstwa i winy obwinionego M. R. (1) w zakresie przypisanego mu wykroczenia.

Konieczna była jedynie korekta oczywistej omyłki pisarskiej w komparycji oraz w punkcie 1 zaskarżonego wyroku poprzez wskazanie w przywołanym przepisie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zamiast „art. 43 '” poprawnie „art. 43 ¹ ”. Wskazany akt prawny nie zawiera bowiem takiego zapisu w art. 43 i należało to skorygować. Orzeczenie w zakresie sprostowania wydano w pkt 1 wyroku.

Ponieważ apelacja zaskarżała wyrok w całości, Sąd Okręgowy, będąc zobligowany treścią art. 109 § 2 kpw w zw. z art. 447 § 1 kpk rozważył także prawidłowość rozstrzygnięcia o karze. Przypomnieć należy, że w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, wymiar kary rażąco niewspółmiernej ma miejsce wówczas „gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy – gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1985r., sygn. akt V KRN 178/85, OSNKW 1985/7-8/60).

W kontrolowanej sprawie, w świetle wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczności przedmiotowych oraz danych osobopoznawczych o obwinionym, wymiar kary należało uznać za prawidłowy. Rozstrzygnięcia tego apelujący w żaden konkretny sposób nie podważał, a stwierdzić należało, że wymierzona kara odpowiada wysokości mandatu karnego proponowanego obwinionemu przez funkcjonariusza Straży Miejskiej, a wysokość kary uwzględnia także nieduże możliwości finansowe obwinionego.

Biorąc zatem pod uwagę wszystkie powyższe ustalenia i rozważania, Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, o czym orzekł w pkt 2 sentencji.

W pkt 3 orzeczono o kosztach należnych obrońcy z urzędu, zasądzając na rzecz adw. M. S. kwotę 1.033,20 zł brutto, za prowadzenie nieopłaconej nawet w części obrony w instancji odwoławczej. W postępowaniu w sprawach o wykroczenia zgodnie z art. 121 § 1 kpw stosuje się odpowiednio m.in. przepis art. 616 kpk i art. 618 § 1 kpk. W myśl z art. 616 § 1 pkt 1 kpk do kosztów procesu należą koszty sądowe, którymi są m.in. wydatki poniesione przez Skarb Państwa od chwili wszczęcia postępowania (art. 616 § 2 pkt 2 kpk). Jednym z wydatków Skarbu Państwa, na podstawie art. 618 § 1 pkt 11 kpk są wypłaty dokonane z tytułu nieopłaconej przez strony pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokatów lub radców prawnych.

Obrońca z urzędu zawnioskował o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przed Sądem II instancji w apelacji, a wniosek swój podtrzymał na rozprawie apelacyjnej. Wysokość wynagrodzenia adwokata za obronę w postępowaniu przed Sądem II instancji została ustalona w oparciu o § 4 ust. 1 i 3 oraz § 17 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 763).

W pkt 4 wyroku Sąd Okręgowy orzekł o kosztach postępowania odwoławczego. Na podstawie art. 121 § 1 kpw w zw. z art. 624 § 1 kpk zwolnił obwinionego z obowiązku zwrotu Skarbowi Państwa równowartości zryczałtowanych wydatków postępowania w sprawach o wykroczenia i należności z tytułu wynagrodzenia obrońcy z urzędu za instancję odwoławczą, a także nie wymierzył mu opłaty za II instancję. Biorąc pod uwagę sytuację materialną, życiową obwinionego, to, że uzyskuje środki z pomocy społecznej, uznać należało, że obciążenie go kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze, stanowiłoby dla niego zbytnią dolegliwość finansową, przekraczającą skromne możliwości finansowe obwinionego.

Hanna Bartkowiak