Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 maja 2024 roku

Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XV Cywilny- Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Brygida Łagodzińska

po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2024 roku w Poznaniu

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa W. D.

przeciwko (...) SA z siedzibą w W.

o zapłatę

na skutek apelacji wniesionej przez powoda

od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu

z dnia 24 stycznia 2023 roku

sygn. akt VC 1054/20

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 450 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego koszty do dnia zapłaty.

Brygida Łagodzińska

UZASADNIENIE

Powód W. D. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 4 700 zł wraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, kwoty 174,87 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie liczonych od kwoty 4 700 zł od dnia 27 marca 2019 r. do dnia 7 października 2019 r. oraz kwoty 300 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem poniesionych przez powoda wydatków związanych z wykonaniem kalkulacji kosztów naprawy pojazdu marki L. o nr rej. (...), a także o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17 z tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W dniu 14 stycznia 2020 r. wydano w niniejszej sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.

Pozwany złożył sprzeciw od nakazu zapłaty zaskarżając go w całości, wnosząc o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu.

Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 stycznia 2023 roku w punkcie 1. zasądził od pozwanego (...) SA w W. na rzecz powoda W. D. kwotę 933,66 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, od dnia 9 października 2019 r., do dnia zapłaty, w punkcie 2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie oraz w punkcie 3. kosztami postępowania obciążył powoda w 82%, a pozwanego w 18% pozostawiając szczegółowe ich rozliczenie referendarzowi sądowemu.

Apelację od wyroku wniósł powód zaskarżając orzeczenie w części co do punktu 2. w zakresie oddalającej powództwo co do kwoty 3 941,21 zł z tytułu dopłaty odszkodowania za uszkodzony pojazd wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 kwietnia 2019 roku do dnia zapłaty, co do kwoty 300 zł z tytułu poniesionych przez powoda wydatków w związku ze zleceniem wykonania prywatnej wyceny szkody z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu oraz co do punktu 3. rozstrzygającego o kosztach procesu za I instancję w całości.

Powód zarzucił wyrokowi naruszenie:

- art. 233§1 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. w szczególności oparcie się na niekompetentnej opinii biegłego, czego skutkiem było uznanie, iż oferta złożona w trakcie licytacji online stanowi o wartości rynkowej pojazdu w stanie uszkodzonym, podczas gdy z oferty w sytuacji gdy do rzeczywistej transakcji sprzedaży wraku na jej podstawie nie doszło, nie sposób utożsamiać z wartością rynkową pojazdu w stanie uszkodzonym,

- art. 235 ² pkt 3 i 5 w zw. z art. 205 ¹² k.p.c., art. 227 k.p.c. , art. 232 k.p.c., art. 279 k.p.c. , art. 286 k.p.c. poprzez niezasadne pominięcie dowodu z pisemnej, uzupełniającej opinii biegłego K. H. na okoliczności wskazane przez powoda w piśmie procesowym z dnia 8 kwietnia 2022 roku,

- art. 361§2 k.c. w zw. z art. 363§1 k.c. w zw. z art. 822§1 k.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przy szkodzie całkowitej ustalenie wartości pojazdu w stanie uszkodzonym winno zostać oparte o hipotetyczną ofertę zakupu złożoną w toku aukcji internetowej, podczas gdy samochód nie został za tę cenę sprzedany, a więc nie można wartości oferty utożsamiać z jego ceną transakcyjną ( rynkową), a czego było skutkiem było oddalenie powództwa w zakresie kwoty 3 941,21 zł oraz, że poniesiony przez powoda koszt w wysokości 300 zł na zlecenie prywatnej ekspertyzy w sprawie nie pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą, podczas gdy wydatek ten jako zmierzający do wykazania zasadności dochodzonego przez powoda roszczenia był wydatkiem celowym i ekonomicznie uzasadnionym.

Powód wniósł zbadanie w trybie art. 380 k.p.c. niezaskarżalnego postanowienia z dnia 3 listopada 2022 roku w przedmiocie pominięcia wniosku z opinii uzupełniającej biegłego sądowego K. H. w celu oszacowania wartości pojazdu po szkodzie i przeprowadzenie tego dowodu przez Sąd Okręgowy, ewentualnie uchylenie wyroku w zaskarżonej części do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia dowodu z uzupełniającej opinii biegłego sądowego K. H. oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania przed Sądem I instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o pominięcie wniosku dowodowego zgłoszonego w apelacji jako zbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy, oddalenie apelacji oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania za II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja okazała się bezzasadna.

Strona powodowa w apelacji podniosła dwa zarzuty, jeden związany z wartością uszkodzonego pojazdu, drugi związany z kosztami prywatnej opinii rzeczoznawcy wydanej na zlecenie powoda.

Co do wysokości odszkodowania za uszkodzony samochód na wstępie zwrócić należy uwagę na treść art. 354 k.c., który nakłada obowiązek współdziałania przy wykonywaniu zobowiązania zarówno na dłużnika jak i wierzyciela. I tak ubezpieczający/ubezpieczony – na mocy art. 826 § 1 k.c. – powinien użyć wszelkich dostępnych środków w celu zmniejszenia szkody w ubezpieczonym mieniu oraz w celu zabezpieczenia bezpośrednio zagrożonego mienia przed szkodą, ponadto poszkodowany powinien postępować lojalnie na etapie likwidacji szkody przez ograniczanie zakresu świadczenia odszkodowawczego ubezpieczyciela z tytułu odpowiedzialności gwarancyjnej. W procesie likwidacji szkody, który jest relacją pomiędzy wierzycielem (poszkodowanym) i dłużnikiem (sprawcą szkody albo osobą za niego odpowiadającą), obowiązuje, jak w każdej relacji obligacyjnej, zasada, zgodnie z którą wierzyciel powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania w sposób zgodny z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje – także w sposób odpowiadający tym zwyczajom (art. 354 § 2 k.c.). Podkreślić należy, że współdziałanie przez wierzyciela z dłużnikiem przy wykonywaniu zobowiązania jest jego ustawowym obowiązkiem. Obowiązek ten ma przede wszystkim charakter "negatywny" (nieczynienie tego, co utrudniałoby dłużnikowi wykonanie zobowiązania). Można jednak oczekiwać od wierzyciela również działania pozytywnego, w szczególności wtedy, gdy wynika to z właściwości zobowiązania albo z umowy. W orzecznictwie wyrażono na przykład pogląd, że elementem obowiązku określonego w art. 354 § 2 k.c. jest powinność wierzyciela współdziałania z dłużnikiem w celu uniknięcia lub zmniejszenia rozmiarów szkody. Obowiązek współdziałania obejmuje także obowiązek lojalności wobec dłużnika, a więc powstrzymania się od wszystkiego, co byłoby przejawem naruszenia zasad uczciwości i słuszności w relacjach ukształtowanych w łączącym strony stosunku prawnym. Zasada lojalności oznacza przede wszystkim poszanowanie znanego wierzycielowi interesu dłużnika i takie jego (wierzyciela) postępowanie, aby nie narażać dłużnika na szkodę lub zbędne wydatki, które nie musiałyby być przez niego ponoszone dla właściwego wykonania zobowiązania ("nakaz zaoszczędzenia dłużnikowi zbędnych wydatków"). W okolicznościach przedmiotowej sprawy bezspornym był fakt wystąpienia szkody całkowitej. A zatem wysokość odszkodowania odpowiada wartości pojazdu sprzed zdarzenia. Biegły sądowy ustalił wartość pojazdu sprzed wypadku w kwocie 42 500 zł brutto, która została uwzględniona przez Sąd Rejonowy. Osią sporu pomiędzy stronami była wartość pojazdu po szkodzie. Powód wskazał, że wartość uszkodzonego pojazdu winien ustalić biegły sądowy i domagał się uzupełniającego przeprowadzania dowodu z opinii biegłego sądowego K. H. na okoliczność oszacowania wartości pojazdu po szkodzie. Zdaniem Sądu Okręgowego na uwadze należy mieć, że pozwany w mailu z dnia 20 maja 2019 roku przedstawił poszkodowanemu propozycję nabycia uszkodzonego pojazdu przez oferenta wyłonionego w aukcji za cenę 18 500 zł, wskazał, że oferta jest ważna do 7 czerwca 2019 roku. Dowód wyłonienia oferenta w aukcji potwierdza dokument – oferty zakupu. Z zeznań świadka M. L. wynikało, że pojazdu naprawił i użytkował go, potem wystąpiła kolejna szkoda, po której pojazd został częściowo wyremontowany i następnie sprzedany. Świadek nie pamiętał czy został poinformowany przez pozwanego o wystawieniu pojazdu na aukcji. Nie zmienia to faktu, że taką propozycję otrzymał. Sąd Okręgowy zauważa, że o ile niewątpliwie poszkodowany nie miał obowiązku dokonania sprzedaży uszkodzonego pojazdu na aukcji o tyle jego decyzja w tym zakresie skutkowała uznaniem, że poszkodowany nie spełnił wymogu współdziałania z pozwanym powodując nieuzasadnione zwiększenie szkody. Wskazać należy, że (...) będąca internetowym serwisem nie jest ogólnie dostępna dla wszystkich, ale jedynie dla wyspecjalizowanych jednostek działających w branży motoryzacyjnej i to spełniających określone wymogi prawne. Zasady w niej określone zostały wskazane przez pozwanego i gwarantują one wiarygodność takich zakupów. Pozwany nie miał obowiązku sprzedaży uszkodzonego pojazdu korzystając z aukcji pozwanego, ale w takim przypadku winien mieć na uwadze, że w rozliczeniu całkowitym szkody kwota uzyskana podczas aukcji zostanie uznana za wartość, którą poszkodowany mógł otrzymać w toku postępowania likwidacyjnego, a więc była to wartość rynkowa pozostałości pojazdu. Z uwagi na powyższe zasadnie Sąd Rejonowy pominął dowód z uzupełniającej opinii biegłego sądowego K. H. na okoliczność oszacowania wartości pojazdu po szkodzie jako nie mający znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Co do kosztów ekspertyzy obejmującą kalkulację kosztów naprawy pojazdu w okolicznościach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do uznania, że koszty te były kosztami niezbędnymi do efektywnego dochodzenia odszkodowania. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 maja 2004 roku IIICZP 24/04 stwierdził, że odszkodowanie przysługujące z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów może - stosownie do okoliczności sprawy - obejmować także koszty ekspertyzy wykonanej na zlecenie poszkodowanego. Ocena czy poniesione koszty ekspertyzy sporządzonej na zlecenie poszkodowanego w postępowaniu przedsądowym są objęte odszkodowaniem przysługującym od ubezpieczyciela z umowy odpowiedzialności cywilnej, musi być dokonana przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności uzależniona od ustalenia, czy zachodzi normalny związek przyczynowy pomiędzy poniesieniem tego wydatku a wypadkiem, oraz czy poniesienie tego kosztu było obiektywnie uzasadnione i konieczne także w kontekście ułatwienia określenia prawidłowo konkretnego ubezpieczyciela, jak i ułatwienia zakładowi ubezpieczeń ustalenia okoliczności wypadku i rozmiarów szkody. W uchwale składu 7 sędziów z dnia 2 września 2019 roku II CZP 99/18 Sądu Najwyższego wskazał, że poszkodowanemu oraz cesjonariuszowi roszczeń odszkodowawczych z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej zwrot kosztów tzw. prywatnej opinii (ekspertyzy) rzeczoznawcy, jeżeli jej sporządzenie było niezbędne do efektywnego dochodzenia odszkodowania. A zatem możliwość domagania się zapłaty z tytułu opinii prywatnej uzależniona jest od tego czy była ona konieczna celem efektywnego dochodzenia roszczenia. W przedmiotowej sprawie powód prowadzi działalność gospodarczą zajmując się zawodowo nabywaniem wierzytelności, w dniu 13 czerwca 2019 roku została zawarta umowa cesji, kalkulacja naprawy została sporządzona w dniu 8 października 2019 roku na zlecenie powoda. Faktura została wystawiona na rzecz powoda W. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...) Powód nabywając wierzytelność w ramach umowy cesji niewątpliwie jako podmiot gospodarczy uprzednio oszacował czy należne od zakładu ubezpieczeń odszkodowanie jest wyższe od już wypłaconego. A przynajmniej winien dokonać takiej oceny. Podkreślić należy, że mając na uwadze fakt prowadzenia przez powoda działalności gospodarczej i zawodowego zajmowania się nabywaniem wierzytelności kalkulacja zawartych umów należy do ryzyka gospodarczego powoda. Brak zatem podstaw do uznania, że koszt ten jest celowy. Brak tym samym podstaw do uznania, że sporządzenie opinii prywatnej było celowe i niezbędne do dochodzenia roszczenia. Podkreślić należy, że powód jako podmiot zajmujący się nabywaniem wierzytelności w ramach prowadzonej działalności gospodarczej winien oszacować wysokość szkody. W takim przypadku prywatna kalkulacja nie pozostaje w związku przyczynowym ze szkodą. Służy bowiem wyłącznie określeniu wysokości szkody przez profesjonalny podmiot, które nabył wierzytelność, a zatem obejmuje ona ryzyko gospodarcze powoda. Na uwadze należy mieć również, że to powód kupując wierzytelność czyni to na własne ryzyko. Nie ma żadnych przeszkód aby od zbywcy ( poszkodowanego) uzyskał zarówno szczegółową wiedzę na temat pojazdu, zakresu szkód jak również dostęp do akt ubezpieczeniowych. Powód zaś ustala wartość szkody dopiero po nabyciu wierzytelności i to zwracając się o wydanie prywatnej kalkulacji, choć sam jest podmiotem profesjonalnie zajmującym się nabywaniem wierzytelności. Oczywistym jest, że brak jest podstaw do narzucania powodowi sposobu prowadzenia działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że wybór powoda nie ma wpływu na zasadność kierowanych roszczeń.

Wskazać również należy, że z odpisu z rejestru handlowego wynika, że powód jest jednym z dwóch wspólników (...) w S.. A zatem faktura z tytułu kalkulacji szkody została wystawiona przez (...) spółkę z o.o., której powód jest wspólnikiem.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. apelację oddalił

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. obciążając nimi powoda jako stronę przegrywającą. Pozwany poniósł koszty zastępstwa procesowego w kwocie 450 zł ustalone na podstawie §10 ust. 1 pkt 1 w zw. z §2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Brygida Łagodzińska