Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 września 2025 roku

Sąd Okręgowy w Poznaniu XIV Zamiejscowy Wydział Cywilny

z siedzibą w Pile

w składzie następującym:

Przewodniczący sędzia Jacek Grudziński

Protokolant Konrad Musiał

po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2025 roku w Pile

sprawy z powództwa P. G. (G.)

przeciwko K. W.

o zapłatę

1.  Oddala powództwo;

2.  Zasądza od powoda na rzecz pozwanego 10.817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

3.  Nakazuje ściągnąć od powoda na rzecz Skarbu Państwa-Sąd Okręgowy w Poznaniu 167,90 zł (sto sześćdziesiąt siedem złotych dziewięćdziesiąt groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

J. Grudziński

Sygn. akt XIV C 53/22

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 31 grudnia 2021 r. powód P. G. wniósł o:

1)  zobowiązanie pozwanego K. W. do zapłaty na rzecz powoda kwoty 204.997 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, na podstawie art. 225 k.c. w zw. z art. 224 § 2 k.c., w zw. z art. 230 k.c. albo o zobowiązanie pozwanego do zapłaty na rzecz powoda kwoty 204.997 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, na podstawie art. 415 k.c., art. 471 k.c. w zw. z art. 18 ust 1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 61 ze zm);

2)  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania procesowego według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

W odpowiedzi na pozew pozwany K. W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o obciążenie powoda kosztami postępowania.

Pismem z dnia 8 sierpnia 2023 r. powód zmodyfikował swoje stanowisko w sprawie w ten sposób, że wniósł o zobowiązanie pozwanego do zapłaty na rzecz powoda kwoty 204.997 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, na podstawie 225 k.c. w zw. z art. 224 § 2 k.c., w zw. z art. 230 k.c.

A jako roszczenia ewentualne powód wskazał:

1.  Zobowiązanie pozwanego do zapłaty na rzecz powoda kwoty 204.997 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, na podstawie art. 405 k.c. z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia;

2.  Ewentualnie zobowiązanie pozwanego do zapłaty na rzecz powoda kwoty 204.997 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, na podstawie art. 415 k.c. w zw. z art. 361 k.c.

3.  Zobowiązanie pozwanego do zapłaty na rzecz powoda kwoty 54.585 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, na podstawie art. 18 ust.1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

W piśmie z dnia 7 września 2023 r. powód podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powód P. G. i E. B. pozostawali w związku małżeńskim od 2004 roku. W ich związku małżeńskim obowiązywał ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej.

W czasie trwania małżeństwa małżonkowie wybudowali dom jednorodzinny w miejscowości W., w którym zamieszkiwali wspólnie w latach 2005-2009.

W 2009 roku powód wyprowadził się ze wspólnego domu ówczesnych małżonków i zamieszał w P..

Wyrokiem z dnia 27 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu XIV Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w P. rozwiązał małżeństwo powoda i E. B. przez rozwód.

Po orzeczonym rozwodzie w wspólnym domu mieszkała była żona powoda E. B. oraz wspólne małoletnie dzieci powoda i E. B..

Od 2013 r. wspólnie z E. B. w domu jednorodzinnym w W. zamieszkał K. W., który to pozostawał w związku partnerskim z E. B. do 31 grudnia 2020 r.

E. B. i K. W. nie spisywali żadnych umów, dotyczących ich wspólnego zamieszkania. Żyli jak para, dzieli się codziennymi wydatkami i obowiązkami domowymi.

W grudniu 2020 roku doszło do kłótni pomiędzy E. B. i K. W., po której to postanowili się rozstać. Od tego czasu pozwany i E. B. zamieszkują osobno.

Postanowieniem z dnia 17 października 2018 r. Sąd Rejonowy w Wągrowcu dokonał podziału majątku wspólnego P. G. i E. B. w ten sposób, że nieruchomość położoną w W., gmina W., przyznał E. B.. Wnioskodawca i uczestniczka złożyli apelację od tego postanowienia. Postanowieniem z dnia 16 października 2020 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu częściowo zmienił zaskarżone postanowienie; nie zmienił jednak jego istoty polegającej na tym, że nieruchomość w W. została przyznana na wyłączną własność E. B. z obowiązkiem spłaty na rzecz P. G..

/dowody: postanowienie z 17.10. 2018 r. Sądu Rejonowego w Wągrowcu, (k. 17), postanowienie z 16.10.2020 r. Sądu Okręgowego w Poznaniu (k.16)/

Pismem z dnia 31 grudnia 2018 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 99.535,12 zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu pod adresem (...), W. oraz położonej tam nieruchomości, za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2018 r. W treści pisma powód wyjaśnił sposób ustalenia wysokości żądania. Mianowicie oparł się o wycenę biegłego, w której wartość nieruchomości została oszacowana na kwotę 485.2000 zł. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość może być przeznaczona zarówno pod uprawę rolną jak również mieszkanie i przyjął czynsz dzierżawny w kwocie 48,52 zł za metr kwadratowy powierzchni gruntu tj. 10 % wyliczonej ceny rynkowej, a następnie podzielił tą kwotę na pół, w związku z tym, że jest współwłaścicielem w ½ z E. B.. Wezwał pozwanego do uiszczania wynagrodzenia w wysokości 2.426 zł za każdy miesiąc korzystania z nieruchomości na jego rzecz do 10 dnia każdego miesiąca na wskazany rachunek bankowy.

/ dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 31 grudnia 2018r. wraz z dowodem doręczenia (k. 23-24)/

Pozwany nie ustosunkował się do wezwania powoda, nie zapłacił mu żadnej kwoty i nadal zamieszkiwał z E. B. w nieruchomości pod adresem (...).

Pismem z dnia 12 maja 2019 r. powód oświadczył E. B., że nie wyraża, ani nigdy nie wyraził zgody na bezumowne korzystanie przez K. W. ze wspólnej nieruchomości. Powód podniósł, że pozwany bezprawnie przebywał oraz przebywa pod adresem (...), W., a tym samym wyrządza mu szkodę jako współwłaścicielowi nieruchomości, uniemożliwiając mu korzystanie z nieruchomości, jak również osiąganie z niej jakichkolwiek pożytków. Wobec tego wezwał współwłaścicielkę w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma do podania, na jakiej podstawie prawnej działa dopuszczając do korzystania przez K. W. z jego współwłasności, bez jego zgody jako współwłaściciela. Oświadczył również, że wyraża sprzeciw na bezumowne korzystanie z nieruchomości przez osoby nieuprawnione.

/dowód: pismo powoda z dnia 12 maja 2019r. wraz z potwierdzeniem nadania (k. 26)/

Ostatecznie pełnomocnik powoda, pismem z dnia 5 stycznia 2021r. wezwał pozwanego do zapłaty na rzecz powoda kwoty 215.731, 42 zł oraz odsetek w wysokości 10.731,43 zł. Jednocześnie pełnomocnik powoda zaproponował pozwanemu polubowne rozliczenie i zakończenie sprawy.

/ dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 5 stycznia (k. 27-28)/

Pozwany pismem z dnia 22 stycznia 2021 r. udzielił odpowiedzi powodowi wskazując, że nie uznaje wezwania i nie zapłaci żądanej kwoty.

/dowody: pismo pozwanego z dnia 22 stycznia 2021 r. (k.31)/, przesłuchanie stron (k. 100-101, k. 420-421), zeznania świadka A. D. (k. 115-116), zeznania świadka A. W. (k.116), zeznania świadka E. G. (k. 134-135),/

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o następującą ocenę dowodów:

W ustaleniu powyższego stanu faktycznego Sąd oparł się przede wszystkim na zgromadzonych w aktach przedmiotowej sprawy dokumentach, których autentyczność i wiarygodność nie budziła wątpliwości Sądu, nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania, aktywnie działające przez swoich pełnomocników, do czego również Sąd nie znalazł żadnych podstaw, uznając wszystkie zgromadzone dokumenty za w pełni wiarygodny materiał dowodowy.

Świadek A. D. jest siostrą pozwanego. Pomimo relacji rodzinnych świadka ze stroną postępowania, świadek zeznawała w sposób bezstronny i zgodny z resztą materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Świadek wskazała, że pozwany pozostawał w związku partnerskim z E. B. w latach 2013-2020r. i zamieszkiwał w domu będącym własnością E. B.. Pozwany przeprowadzał w spornej nieruchomości drobne remonty - malował ściany, pielęgnował ogród.

A. W. jest ojcem pozwanego, pomimo tego świadek zeznawał w sposób bezstronny i zgodny z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Świadek wskazał, że pozwany mieszkał wspólnie z E. B. i jej małoletnimi dziećmi, a w czasie wspólnego zamieszkiwania ponosił koszty mieszkaniowe i wykonywał drobne prace remontowe.

E. G. jest córką powoda i E. B.. Pomimo relacji rodzinnych świadek zeznawała w sposób bezstronny, spójny i logiczny. Świadek wskazała, że pozwany zamieszkiwał wspólnie ze nią, jej mamą i bratem w nieruchomości położonej w (...). Pozwany dokładał się do budżetu rodzinnego i przeprowadzał drobne prace remontowe, jak malowanie ścian.

Powód zeznawał w sposób wiarygodny i zgodny z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Powód opisał kto w poszczególnych latach i na jakich podstawach prawnych był właścicielem spornej nieruchomości w W.. Powód opisał również, jakie kroki prawne podjął przed procesem wobec pozwanego i byłej żony – wezwania do zapłaty, informowanie E. B., że pozwany nie wyraża zgody na zamieszkiwanie pozwanego w spornej nieruchomości.

Również pozwany zeznawał w sposób wiarygodny i zgodny z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Pozwany opisał jak wyglądało jego wspólne zamieszkiwanie z E. B., w tym jaki był podział obowiązków i opłat w ich związku. Pozwany wskazał również kiedy rozstał się z E. B..

Na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2025 r. Sąd na podstawie art. 235 ² §1 pkt. 5 k.p.c. pominął dowód z dokumentów złożonych przez pozwanego na rozprawie dotyczących nakładów poniesionych przez pozwanego na nieruchomości będącej własnością E. B., w czasie gdy pozwany wspólnie z nią zamieszkiwał. Zdaniem Sądu dowód ten zmierzał jedynie do przedłużenia postępowania i był całkowicie nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd zważył co następuje :

Powództwo okazało się bezzasadne i dlatego podlegało oddaleniu.

W pierwszej kolejności pozwany podniósł zarzut przedawnienia wskazując, że jego zdaniem w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje zastosowanie termin przedawnienia wskazany w art. 229 § 1 k.c., zgodnie z którym roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy, a zatem do przedawnienia doszło z dniem 16 października 2021 r. tj. rok od prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 16 października 2020 r., na mocy którego powód przestał był współwłaścicielem nieruchomości.

Stanowisko to opiera się na całkowicie błędnym przekonaniu, że relacja między powodem a pozwanym odpowiada relacji między właścicielem nieruchomości a jej samoistnym posiadaczem. Podkreślić należy, że pozwany nigdy nie był samoistnym posiadaczem nieruchomości w W.. Nigdy także nie nastąpił zwrot nieruchomości w rozumieniu art. 229 k.c. Po prostu pozwany wyprowadził się z domu w W. a powód, który zresztą wówczas już nie był współwłaścicielem nieruchomości, nie objął jej w posiadanie. O jakimkolwiek zwrotu rzeczy nie może być zatem mowy. Przepis, na który powołuje się pozwany, nie ma w sprawie zastosowania.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ogólne o przedawnieniu.

Stosownie do treści art. 117 § 1 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia (art. 117 § 2 k.c.). Według art. 118 k.c. jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat sześć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia przedawniają się na ogólnych zasadach. Będzie tu miał więc zastosowanie sześcioletni termin przedawnienia.

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne; jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie (art.120 § 1 k.c.). Skoro powód skierował do pozwanego pierwsze wezwanie do zapłaty w grudniu 2018 roku a pozew wpłynął do sądu w styczniu 2022 roku, to oczywistym jest, że sześcioletni okres przedawnienia nie upłynął.

Przechodząc do oceny zasadności samego roszczenia, wskazać należy, że oparte jest w swojej podstawie na zupełnie mylnym założeniu, jakoby pozwany mieszkał w opisanej nieruchomości bez tytułu prawnego, bez podstawy prawnej.

Pozwany i E. B. w latach 2013-2020r. żyli de facto jako rodzina, ponosząc wspólnie koszty mieszkaniowe jak i inne wspólne koszty utrzymania. Związek pozwanego i byłej żony powoda zatem, pomimo braku faktycznego uregulowania prawnego, de facto funkcjonował jak małżeństwo, a partnerzy wspierali się w różnych problemach dnia codziennego, w tym wspierali się finansowo, jak i wspólnie wychowywali dzieci pochodzące ze związku (...) i powoda.

Pozwany czynił nakłady na nieruchomości w W., wierząc, że będzie zamieszkiwał w tym domu i pozostawał w związku z E. B. przez wiele lat.

Władztwo pozwanego nad nieruchomością należałoby ocenić jako odpowiadające użyczeniu, zgodnie z którym przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy (art. 710 k.c.). Jednak wbrew twierdzeniom powoda, pozwany nie przebywał na jego nieruchomości bezpłatnie, ponosił bowiem koszty mieszkaniowe, takie jak oplata za prąd, wodę, ogrzewanie.

W niniejszej sprawie nie sposób mówić o bezpodstawnym wzbogaceniu. Zgodnie z art. 405. k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Dyspozycja art. 405 k.c. wyznacza trzy podstawowe przesłanki powstania roszczenia o zwrot wzbogacenia, a mianowicie wymaga się, aby: 1) doszło do wzbogacenia majątku jednej osoby, uzyskanego kosztem majątku innej osoby, 2) wzbogacenie i zubożenie pozostawały ze sobą w związku w tym rozumieniu, iż wzbogacenie jest wynikiem zubożenia, a zatem by miały wspólne źródło, oraz 3) aby wzbogacenie nastąpiło bez podstawy prawnej.

Wbrew twierdzeniom powoda, w niniejszej sprawie pozwany nie uzyskał żadnej korzyści majątkowej kosztem powoda.

Pozwany mieszkał bowiem w domu, który był współwłasnością powoda, ale ponosił koszty związane z utrzymaniem tej nieruchomości jak i utrzymaniem małoletnich dzieci powoda.

Dom jednorodzinny w W. był miejscem zamieszkania małoletnich dzieci stron, a powód jako ojciec miał obowiązek zapewnienia małoletnim dzieciom odpowiednich warunków mieszkaniowych. Nie sposób wiec uznać, że powód mógłby uzyskać jakiekolwiek dochody z tej nieruchomości, np. z wynajęcia domu w całości lub w części.

Powód nie mieszkał z E. B. od 2009 roku, natomiast pozwany zamieszkał z byłą żoną pozwanego w 2013 roku. Przez cztery lata, kiedy to E. B. mieszkała z dziećmi, powód ani nie przebywał na nieruchomości, ani nie osiągał z niej korzyści majątkowych. Nie sposób uznać, że takie korzyści uzyskałby w okresie, gdy w domu zamieszkiwał pozwany.

O kosztach procesu orzeczono w pkt. 2 i 3 wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 oraz art. 99 k.p.c. Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 98 § 3 k.p.c.). Stronom reprezentowanym przez radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata (art. 99 k.p.c.).

W związku z tym, że powództwo zostało oddalone, należało zasądzić od powoda jako strony, która przegrała proces, poniesione przez pozwanego koszty procesu. Na koszty te składa się wynagrodzenie radcy prawnego ustalone według stawki minimalnej wraz kosztami opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 98 § 1 k.p.c. należało ściągnąć od powoda wydatki pokryte tymczasowo przez Skarb Państwa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie wyżej powołanych przepisów prawa, orzeczono jak w sentencji wyroku.

Jacek Grudziński