Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu XIV Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w Pile

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Marcin Garcia Fernandez

Protokolant: p.o. stażysty Natalia Stochaj

po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. w Pile

na rozprawie

sprawy z powództwa D. K.

przeciwko zarządcy masy sanacyjnej R. T.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego jako zwrot kosztów procesu 5417 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Marcin Garcia Fernandez

UZASADNIENIE

Powód D. K. w pozwie z 28 października 2019 r. wniósł o zasądzenie od pozwanego R. T. 188 190 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od kwoty 25 830 zł od 23 sierpnia 2019 r. i od kwoty od 162 360 zł od 5 września 2019 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu podał, że pozwany pozostawał w stosunkach gospodarczych z Przedsiębiorstwem Handlowo-Usługowym (...) spółką z o.o. Był zobowiązany zapłacić tej spółce 188 190 zł ceny sprzedaży schładzalnika do mleka oraz hali udojowej. Sprzedawca wystawił faktury VAT o nr (...). Na mocy umowy przelewu z 2 września 2019 r. nabył wierzytelność o zapłatę ceny. Wezwał pozwanego do zapłaty, ale ten jej nie dokonał.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że faktura (...) została opłacona bezpośrednio podwykonawcy sprzedawcy, który dokonał montażu schładzalnika. Taki sposób zapłaty został uzgodniony ze sprzedawcą. Powód nie wskazał umowy będącej podstawą wystawienia faktury (...) w takiej wysokości. Nigdy nie zawarł z Przedsiębiorstwem Handlowo-Usługowym (...) spółką z o.o. umowy zakupu hali udojowej za 162 360 zł. Zapłacił w całości umówioną cenę 120 000 zł (k. 30-31).

Pismem z 25 listopada 2020 r. zarządca w postępowaniu sanacyjnym Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego (...) spółki z o.o. w K. zawiadomił, że postępowanie dotyczy składnika masy sanacyjnej i wniósł o zawieszenie postępowania. Wskazał, że postanowieniem z 16 września 2020 r. sąd gospodarczy otworzył postępowanie sanacyjne wobec Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego (...) spółki z o.o. Powołał się na art. 304 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego i wskazał, że umowa cesji, na którą powołuje się powód, jest bezskuteczna względem spółki z mocy prawa. Ponadto umowa ta nie została zaksięgowana w dokumentacji rachunkowej spółki a cena nie została zapłacona (125-126).

Postanowieniem z 1 lutego 2019 r. na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. sąd zawiesił postępowanie i wezwał do udziału w sprawie zarządcę w postępowaniu sanacyjnym Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego (...) spółki z o.o. (k. 162).

Postępowanie sanacyjne zostało umorzone postanowieniem z 30 marca 2022 r., które uprawomocniło się 5 maja 2022 r. (k. 191 i 192).

Postanowieniem z 23 czerwca 2023 r. Sąd podjął postępowanie (k. 204).

Postanowieniem z 21 kwietnia 2023 r. sąd gospodarczy otworzył postępowanie sanacyjne wobec pozwanego R. T. i wyznaczył zarządcę (k. 212).

Postanowieniem z 18 października 2023 r. sąd uchylił postanowienie o wezwaniu do udziału w sprawie zarządcy w postępowaniu sanacyjnym Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego (...) spółki z o.o. w K., na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. zawiesił postępowanie i wezwał do udziału w sprawie zarządcę w postępowaniu sanacyjnym pozwanego (k. 215).

Pismem z 16 grudnia 2023 r. zarządca w postępowaniu sanacyjnym pozwanego wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w Poznaniu o sygn. IX GC 492/22 (k. 222).

Postanowieniem z 18 stycznia 2024 r. sąd podjął zawieszone postępowanie z udziałem zarządcy masy sanacyjnej pozwanego i na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy IX GC 492/22 zawisłej przed Sądem Okręgowym w Poznaniu (k. 241).

Postanowieniem z 24 lipca 2025 r. Sąd podjął postępowanie (k. 258).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwany w 2019 r. był indywidualnym rolnikiem i prowadził gospodarstwo rolne. W ramach tej działalności zawarł z Przedsiębiorstwem Handlowo-Usługowym (...) spółką z o.o. w K. dwie umowy sprzedaży, na mocy których kupił schładzalnik do mleka oraz wyposażenie hali udojowej. W związku z tymi transakcjami 23 sierpnia 2019 r. spółka wystawiła mu dwie faktury: nr (...) na kwotę 25 830 zł za schładzalnik i nr 08/08/2019 za na kwotę 162 360 zł za wyposażenie hali udojowej.

(dowód: faktury, k. 14 i 15, wpis do (...), k. 18)

Umowa cesji z 2 września 2019 r., na którą powoływał się powód jako podstawę swojej legitymacji, nie została ujęta w dokumentacji księgowej i (...) spółki (...) a podana w niej cena sprzedaży wierzytelności nie została zapłacona. Powód i M. W., który jako prezes zarządu spółki K. podpisał umowę cesji, w wynikającej z niej dacie jej podpisania byli wspólnie udziałowcami w kilku spółkach prawa handlowego.

(dowód: pismo zarządcy, k. 125, pismo zarządu spółki K., k. 130)

Postanowieniem z 16 września 2020 r. Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu otworzył postępowanie sanacyjne dłużnika Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego (...) spółki z o.o. w K. i wyznaczył zarządcę. Pozwem z 8 września 2021 r. zarządca ten pozwał R. T. o zapłatę 766 764,87 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 29 lipca 2021 r. Żądanie zapłaty obejmowało również ceny sprzedaży schładzalnika do mleka 25 830 zł i hali udojowej 162 360 zł, na które zostały wystawione faktury nr (...). Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z 13 października 2021 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu uwzględnił powództwo. Pozwany wniósł zarzuty. Postanowieniem z 30 marca 2022 r. Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu umorzył postępowanie sanacyjne wobec spółki (...). W związku z tym proces toczył się dalej z udziałem samej spółki. Wyrokiem z 23 maja 2023 r. w sprawie IX GC 492/22 Sąd Okręgowy w Poznaniu utrzymał nakaz zapłaty w całości w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że pozwany R. T. jest zobowiązany do zapłaty na rzecz spółki (...) cen sprzedaży schładzarki do mleka i wyposażenia hali udojowej, wynikających z faktur (...). Pozwany wniósł apelację, która została odrzucona i wyrok uprawomocnił się.

(dowód: dokumenty w dołączonych aktach IX GC 492/22: pozew, k. 4-6, postanowienie, k. 10, nakaz, k. 26, zarzuty, k. 42-46, faktury, k. 53-54, wyrok, k. 199, uzasadnienie, k. 203-206, apelacja, k. 213, postanowienie, k. 278)

Powyższy stan faktyczny w części bezspornej (art. 229 k.p.c.) Sąd przyjął bez dowodów.

Część ustaleń Sąd poczynił w oparciu o dokumenty prywatne, które zostały złożone przez powoda w kserokopiach. Złożenie tych kserokopii stanowiło w istocie zgłoszenie twierdzeń o istnieniu dokumentów o wynikającej z kopii formie i treści. Odwołanie się przez pozwanego do złożonej przez powoda kopii dokumentu było ewidentnym przyznaniem takiego twierdzenia (art. 229 k.p.c.). Dawało to możliwość przeprowadzenia dowodów z dokumentów, których istnienie, treść i forma zostały przyjęte bez dowodów, tak jakby zostały złożone w oryginałach.

Dokumenty prywatne, na podstawie których Sąd dokonał ustaleń, nie budziły wątpliwości co do swojej prawdziwości, jak też nie były przez strony podważane pod jakimkolwiek względem. Dlatego Sąd uznał je za w pełni godne zaufania. Pozostałe dokumenty nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Dokumenty urzędowe zostały sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy w granicach ich kompetencji i stanowiły dowód tego, co w nich urzędowo zaświadczono (art. 244 § 1 k.p.c.).

Powód powoływał się na fakt zawarcia ze spółką (...) umowy cesji z 2 września 2019 r. i złożył do akt jej kserokopię. Pozwany nie odniósł się do twierdzeń powoda dotyczących zawarcia takiej umowy o treści wynikającej z kserokopii, co w świetle art. 230 k.p.c. stanowiło wstępną przesłankę możliwości uznania tego faktu za przyznany. Sąd jednak nie znalazł do tego podstaw, gdyż w świetle wyników rozprawy fakt ten budził zastrzeżenia i to na dwóch poziomach. Po pierwsze, wątpliwe było samo zaistnienie takiej czynności prawnej, a po drugie, jej treść i ważność.

Według jej treści umowa cesji została podpisana przez powoda i prezesa zarządu spółki K. M. W., który wówczas pozostawał z powodem w stałych relacjach biznesowych – prowadzili wspólne przedsięwzięcia. Umowa jednak nie została ujęta w dokumentacji księgowej i (...) spółki (...) a podana w niej cena sprzedaży nie została zapłacona. Wprawdzie powód twierdził, że cenę zapłacił, ale w tym zakresie żadnych dowodów nie zaoferował a o przeciwnym stanie rzeczy wiarygodnie świadczyło pisemne oświadczenie członków zarządu spółki (...) złożone zarządcy masy sanacyjnej (k. 130). Okoliczności te mogły świadczyć o tym, że umowa cesji została wykreowana dla pozoru, np. żeby uwiarygodnić legitymację powoda lub z jakiegokolwiek innego powodu. W każdym razie nie pozwalały one na przyjęcie faktu istnienia umowy bez dowodów na podstawie art. 230 k.p.c.

Wynikająca ze złożonej kopii treść umowy cesji, według twierdzeń samego powoda, nie odzwierciedlała rzeczywistej treści czynności prawnej. W wyjaśnieniach (k. 71v) powód wskazał, że celem umowy było rozliczenie się między nim a udziałowcem spółki (...) z pożyczek udzielonych temu ostatniemu i innych jego zobowiązań wobec powoda. Oznaczałoby to, że umowa cesji była elementem szerszych rozliczeń, których niezbędną dla ich ważności częścią musiałby być umowa o przejęciu długu M. T. przez spółkę (...). Nie było przesłanek do przyjęcia, że taka umowa została zawarta. Powodowało to wątpliwości co do ważności umowy cesji. Natomiast w razie przyjęcia, że kopia umowy cesji odzwierciedla pełną treść czynności prawnej, dysproporcja między wysokością zbywanej wierzytelności a ceną sprzedaży, w połączeniu z faktem relacji biznesowych między powodem i M. W., musiała rodzić wątpliwości co do ważności umowy co najmniej w świetle zasad współżycia społecznego. W każdym razie okoliczności te nie pozwalały na przyjęcie faktu ważności umowy cesji bez dowodów, tylko na podstawie art. 230 k.p.c.

Kserokopia umowy nie mogła być uznana za dowód jej istnienia. Kserokopie dokumentów mogą być przyjęte jako dowód tylko w takiej sytuacji, w której nie ma możliwości przedłożenia samego dokumentu albo jego odpisu, co w sprawie nie wchodziło w grę.

W związku z powyższym Sąd uznał, że wobec braku dowodów nie można ustalić, ani faktu zawarcia umowy cesji z 2 września 2019 r., ani tego, że umowa ta była ważna.

Sąd zważył, co następuje:

Powód domagał się zasądzenia należności z tytułu cen sprzedaży z umów, w których sprzedającym było Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe (...) spółka z o.o. Swoją legitymację wywodził z umowy cesji wierzytelności z 2 września 2019 r., na mocy której miał nabyć od tej spółki wierzytelności o zapłatę tych cen. Jednakże faktu zawarcia tej umowy i jej ważności nie tylko nie udowodnił (art. 6 k.c.), ale nawet nie powołał żadnych dowodów dla jego potwierdzenia, mimo wyznaczenia mu terminu do zgłoszenia wszystkich dowodów (k. 41). W związku z tym powództwo podlegało oddaleniu z powodu braku po stronie powoda legitymacji czynnej.

Dodatkowo brak legitymacji czynnej powoda potwierdzał prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 23 maja 2023 r. w sprawie IX GC 492/22, z którego wynikało, że w dacie jego wydania wierzytelności z tytułu ceny sprzedaży schładzalnika do mleka i wyposażenia hali udojowej przysługiwały spółce (...), a nie powodowi (art. 365 § 1 k.p.c.).

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 99 k.p.c. obciążając powoda jako przegrywającego obowiązkiem ich zwrotu na rzecz pozwanego. Na koszty pozwanego składały się opłata od pełnomocnictwa (17 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika (5400zł).

SSO Marcin Garcia Fernandez