Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 grudnia 2025 roku

Sąd Okręgowy w Poznaniu XIV Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w Pile

w składzie następującym:

Przewodniczący sędzia Jan Sterczała

Protokolant p.o. stażysty Marta Taukin

po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 roku w Pile

sprawy z powództwa P. R.

przeciwko (...) S.A. w G.

o zapłatę

1/ uchyla w całości wyrok zaoczny z dnia 9 stycznia 2025 r.;

2/ zasądza od pozwanego na rzecz powoda ustawowe odsetki za opóźnienie od kwoty 177 092,64 zł od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty;

3/ zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 14 269 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Jan Sterczała

Sygnatura akt XIV C 359/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 11 marca 2024r. powód P. R. wniósł o:

1.  wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i orzeczenie tym nakazem, że pozwany (...) Fundusz (...) S.A. ma zapłacić powodowi kwotę 177.029.64 zł wraz z należnymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od dnia 1 stycznia 2024r. do dnia zapłaty,

2.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości potrójnej stawki minimalnej według norm przypisanych ze względu na stopień skomplikowania sprawy.

Pozwany nie udzielił odpowiedzi na pozew we wskazanym przez Sąd terminie, w związku z tym, powód pismem z dna 5 grudnia 2024r. ( k. 125) złożył wniosek o wydanie wyroku zaocznego.

Wyrokiem zaocznym z dnia 9 stycznia 2025r. (k. 127) Sąd zasądził od pozwanego (...) Funduszu (...) S.A. w W. na rzecz P. R. kwotę 177.029,64 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2024r. do dnia zapłaty (punkt pierwszy wyroku). W punkcie drugim wyroku Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 14.269 ł tytułem zwrotu kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Natomiast w punkcie trzecim wyroku Sąd nadał wyrokowi w punkcie pierwszym rygor natychmiastowej wykonalności.

Od powyższego wyroku pozwany złożył sprzeciw (k. 140-151), zaskarżając powyższy wyrok zaoczny w części tj. w zakresie obowiązku zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie i wnosząc tym samym o:

1.  oddalenie powództwa w zakresie zasadzającym od pozwanego na rzecz powoda odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 177.029,64 zł za okres od dnia 1 stycznia 2024r. do dnia zapłaty;

2.  orzeczenie o kosztach sądowych z uwzględnieniem zasady określonej w art. 101 k.p.c., a to z uwagi na okoliczność, że pozwany nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu wypłacając mu Subwencję Finansową w kwocie przenoszącej wartość roszczenia dochodzonego pozwem, a tym samym wniósł o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych, wraz ze stosownymi odsetkami, ewentualnie o nieobciążanie pozwanego kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c.

W odpowiedzi na sprzeciw pozwanego, powód pismem z dnia 15 kwietnia 2025r. (k. 185-188) wniósł o utrzymanie wyroku zaocznego w całości w mocy.

Na rozprawie dnia 25 listopada 2025r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powód prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie usług, głównie zajmuje się pozyskiwaniem dotacji unijnych z programu (...) (Europejskiego Funduszu Społecznego), pomaga w ten sposób osobom bezrobotnym, biernym zawodowo, wykluczonym społecznie, niepełnosprawnym, wrócić na rynek pracy, zwiększyć kwalifikacje, kompetencje zawodowe i umiejętności poprzez organizację specjalistycznych szkoleń.

W dniu 27 stycznia 2021r. powód zawarł z pozwanym umowę subwencji finansowej. Na podstawie umowy powód otrzymał subwencję finansową w wysokości 225.000,00 zł, w ramach programu stworzonego przez Radę Ministrów mającego na celu zapobiegnięcie ryzyka masowej upadłości Beneficjentów oraz zwolnień ich pracowników na skutek znaczących zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki w związku z pandemią (...).

Powód nie miał żadnego wpływu na treść umowy, nie było mowy o żadnych negacjach treści umowy, której cześć integralną stanowił Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym: „ Tarcza Finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla Mikro, Małych i Średnich Firm”.

/ dowody: umowa dnia 27 stycznia 2021r. (k. 15-23), Regulamin (k. 24-47)/

Zgodnie z zawartą umową strony porozumiewały się wyłącznie za pomocą systemu bankowości elektronicznej.

W dniu 24 lutego 2022r. powód złożył oświadczenie o rozliczenie subwencji finansowej.

/ dowód: oświadczenie o rozliczenie subwencji finansowej (k. 48-56)/

Decyzją z dnia 14 kwietna 2023r. pozwany, powołując się na § 6 (1) ust.11 Regulaminu wezwał powoda do zwrotu całej przyznanej kwoty Subwencji Finansowej w terminie do 25 dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym beneficjentowi udostępniona została niniejsza decyzja.

Jednoczenie pozwany wskazał, iż powodem takiej decyzji jest naruszenie warunków programowych, złożenie we wniosku o udzielenie subwencji finansowej nieprawdziwych oświadczeń oraz podania nieprawdziwych informacji dotyczących zatrudnienia.

/ dowód: decyzja o zwrocie subwencji z dnia 14 kwietnia 2023r. (k. 56)/

Powód nie mając wiedzy o „jakie nieprawdziwe oświadczenia i informacje” chodzi pozwanemu wystąpił z zapytaniem do ZUS. Z dokumentacji ZUS jaką uzyskał powód w dniu 19 maja 2023r. wynikała liczba etatów 6,17. Natomiast na dzień 30 września 2020r. liczba zatrudnionych osób wynosiła 9 ( zgodnie ze stanem faktycznym).

Powód zrozumiał wówczas, że doszło po jego stronie do omyłki pisarskiej, gdyż we wniosku o przyznanie subwencji błędnie wskazał, iż liczba zatrudnionych osób wynosi 6,25 zamiast 6,17.

Powód nie zgadzał się z decyzja pozwanego, gdyż w ocenie powoda nie było podstaw wynikających z umowy, do żądania przez pozwanego zwrotu całości subwencji – powód nie podał bowiem nieprawdziwego oświadczenia, w przeliczeniu na etaty doszło jednak do omyłki pisarskiej, w związku z czym uzasadnionym byłoby nakazanie zwrotu jedynie części subwencji, a nie całości.

Swoje wątpliwości powód zgłosił pozwanemu, korzystając z prawa wszczęcia postępowania wyjaśniającego i kierując do pozwanego w dniu 25 kwietnia 2023r. pismo zatytułowane: „zapytanie w postępowaniu wyjaśniającym .„ Powód nie otrzymał jednak odpowiedzi na swoje pismo.

/ dowód: pismo powoda z dnia 25 kwietnia 2023r. (k. 57- 58)/

Powód z obawy przed umieszczeniem go w rejestrze dłużników i tym samym utratę możliwości startowania w konkursach organizowanych przez instytucje finansujące (na co powód nie mógł sobie pozwolić z uwagi na charakter swojej działalności), zdecydował się na wpłacenie na rzecz pozwanego całości subwencji, co uczynił dnia 25 maja 2023r.

Pomimo dokonania wpłaty, powód nadal wysyłał pisma do pozwanego, z prośbą o wyjaśnienie sprawy i zwrot nienależnie pobranych świadczeń. Pisma powoda pozostawały bez odpowiedzi.

/ dowód: potwierdzenie przelewu (k. 61), przesłuchanie powoda (k. 196-197)/

Pozwany w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym zmienił swoją dotychczasową decyzję z dnia 14 kwietnia 2023r. w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej, wydając w jej miejsce nową decyzję z dnia 4 grudnia 2024r. zgodnie z która ustalił wysokość subwencji finansowej na kwotę 221.400, 00 zł oraz ustalając wysokość zwolnienia z obowiązku zwrotu Subwencji Finansowej w wysokości 221.400,00 zł. W związku z wydaną decyzją z dnia 4 grudnia 2024r., w dniu 16 stycznia 2025r. pozwany zwrócił powodowi na jego rachunek bankowy kwotę 221.400,00 zł.

/ dowody: decyzja z dnia 4 grudnia 2024 r. określająca kwotę subwencji finansowej podlegającej zwolnieniu z obowiązku zwrotu (k. 173-174), potwierdzenie przelewu (k. 176) /

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o następującą ocenę dowodów:

Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, na podstawie których Sąd dokonał ustaleń, nie budziły wątpliwości co do swojej prawdziwości, jak też nie były przez strony podważane pod jakimkolwiek względem. Dlatego Sąd uznał je za w pełni godne zaufania. Pozostałe dokumenty nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Powód zeznawał w sposób wiarygodny i zgodny z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Powód wskazał, że zwrócił przyznaną mu subwencję z uwagi na obawę przed wpisaniem go do Rejestru Dłużników i konieczność spłat wysokich odsetek. Powód uważał jednak, że decyzja o zwrocie subwencji został wobec niego wydana niesłusznie, w związku z czym powód kierował w tym zakresie pisma do pozwanego, na które jednak nie otrzymywał odpowiedzi. Finalnie, już po rozpoczęciu postępowania sądowego, pozwany zwrócił powodowi całą kwotę subwencji.

Sąd zważył, co następuje:

Z uwagi na dobrowolny zwrot przez pozwanego kwoty subwencji, Sąd w punkcie pierwszym wyroku, uchylił w całości wyrok zaoczny z dnia 9 stycznia 2025r.

Nie ulega zatem wątpliwości, że pozwany potwierdził tym samym, że dokonany przez powoda zwrot całości subwencji trzeba zakwalifikować jako świadczenie nienależne. Kwota do której żądania zwrotu uprawniony był pozwany, od samego początku była przez pozwanego nieprawidłowa ustalona, na co zwracał uwagę powód.

Świadczenie okazało się zatem w przeważającej mierze nienależne pozwanemu, co jest poza sporem w niniejszej sprawie.

Sporna natomiast pozostawała kwestia odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 177.029, 64 zł za okres od dnia 1 stycznia 2024r. do dnia zapłaty.

Należy podkreślić, że zwrot całości subwencji od pozwanego dokonany przez powoda wynikał z obawy przed wpisaniem powoda na listę dłużników w Krajowym Rejestrze Dłużników, na co powód realizujący jako główny przedmiot działalności projekty unijnie, aby nie zostać wykluczonym z postępowań konkursowych, nie mógł się narażać. Powód zwrócił więc całość kwoty jaką żądał pozwany, konsekwentnie w każdym piśmie kierowanym do pozwanego, podkreślając jednak brak postaw do żądania zapłaty całości oraz konieczności zmiany tej decyzji zwrotu nienależnie przekazanych środków.

O odsetkach od zasądzonej sumy sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i § 2 zdanie pierwsze k.c. Stosownie do art. 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Natomiast w myśl § 2 zdanie pierwsze tego artykułu, jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 maja 2019r. ( IV CsK 106/18) wskazał, że okoliczność, iż dłużnik nie spełnia świadczenia mimo wezwania, pozostając w przekonaniu, że nie jest zobowiązany lub jest zobowiązany w innej wysokości niż określona w wezwaniu, względnie oczekując na wynik postępowania sądowego, nie uchyla obowiązku zapłaty odsetek na czas opóźnienia w zapłacie żądanej w wezwaniu kwoty, jeżeli w toku postępowania sądowego okaże się, że żądana suma była należna już w chwili doręczenia wezwania do zapłaty.

Pozwany podnosił, że w wiążącym strony regulaminie brak terminu na rozpatrzenie reklamacji, jednak nie sposób uznać, że zgodnym z zasadami współżycia społecznego jest w zasadzie „bezterminowe” rozpatrywanie reklamacji i brak wymagalności do czasu ich zakończenia. Oznaczałoby to bowiem, że pozwany może w nieskończoność zatrzymywać środki i nie płacić odsetek.

Zgodnie z art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Wyrażona w art. 5 k.c. klauzula generalna niedopuszczalności czynienia ze swego prawa użytku sprzecznego z zasadami współżycia społecznego ma na celu zapobieganie stosowania prawa w sposób prowadzący do skutków nieetycznych lub rozmijających się w sposób zasadniczy z celem danej regulacji prawnej. Jeśli zachowanie strony, powodowałoby skutki rażąco niesprawiedliwe i krzywdzące, niedające się zaakceptować z punktu widzenia norm moralnych i wartości powszechnie uznawanych w społeczeństwie, art. 5 k.c. zezwala na ochronę przed takim zachowaniem kontrahenta. Pozwany dysponował środkami powoda przez kilkanaście miesięcy, a w tym czasie powód nie mógł z nich korzystać. Tym samym powodowi należy się zwrot odsetek ustawowych, gdy pomimo kolejnego wezwania pozwany nie zwrócił środków.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że pozwany zwracając powodowi znaczną część subwencji sam przyznał, że jego pierwotna decyzja dotycząca zwrotu całej kwoty subwencji była nieprawidłowa.

Zasada przeciętnej staranności nakazuje, aby pozwany już w dacie wpłynięcia oświadczenia powoda, dokonał jego wstępnej weryfikacji, a nie przyznawał powodowi tak dużą subwencje, nie sprawdzając podstawowych wymogów ich przyznania.

Zgodnie z zasadami współżycia społecznego, powód mógł pozostawiać w uzasadnionym okolicznościami sprawy przeświadczeniu, że spełnił wszystkie wymogi subwencji, skoro ta została mu w całości przyznana. Powód w tym zakresie kierował się bowiem zasadą zaufania obywatela do organów publicznych.

W związku z powyższym, Sąd uznał, że odmowa uwzględnienia roszczenia powoda o odsetki sprzeczna byłaby z zasadami współżycia społecznego, a stanowisko pozwanego, należy traktować jako przejaw nadużycia prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c.

Skutkowało to zasądzeniem od pozwanego na rzecz powoda ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty 177.092 zł od dnia 1 stycznia 2024r. do dnia zapłaty.

Nie można usprawiedliwiać działania pozwanego w niniejszej sprawie- prowadzenia w nieskończoność bliższej nieokreślonego postępowania reklamacyjnego. Powód w obawie przed wpisaniem go na listę dłużników i wysokimi odsetkami, zwrócił całość subwencji, zgodnie z decyzją pozwanego. Następnie kilkukrotnie wzywał do zmiany decyzji i dokowania zwrotu wpłaconych środków, a mimo to pozwany przez kilkanaście miesięcy nie rozpoznał wniosku powoda. Tym samym nie sposób uznać, ze pozwany nie dał podstaw do wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie.

W związku z powyższym w punkcie trzecim wyroku, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 14.269 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (art. 98 § 1 kpc) – opłata sądowa od pozwu plus koszty zastępstwa procesowego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie przytoczonych przepisów prawa orzeczono jak w sentencji wyroku.

Jan Sterczała