Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 sierpnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu XIV Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w Pile

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Marcin Garcia Fernandez

na posiedzeniu niejawnym

po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. w Pile na rozprawie

sprawy z powództwa Horyzontu Niestandaryzowanego Funduszu Wierzytelności Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą w W.

przeciwko A. M.

o zapłatę

1.  co do żądania zasądzenia 1400 zł umarza postępowanie;

2.  w pozostałej części oddala powództwo;

3.  zasądza od powoda na rzecz pozwanej jako zwrot kosztów procesu 5 400 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku;

4.  nakazuje ściągnąć od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu 859,24 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Marcin Garcia Fernandez

UZASADNIENIE

Powód Horyzont Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W. w powie z 3 sierpnia 2021 r. wniósł o zasądzenie od pozwanej A. M. 132 712,88 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów procesu według norm przepisanych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

W uzasadnieniu powód podał, że pozwana 15 września 2017 r. zawarła z (...) Bankiem SA umowę nr (...) o udzielnie kredytu konsolidacyjnego. Na jej podstawie otrzymała 104 264,08 zł kredytu i zobowiązała się go spłacić na warunkach w niej przewidzianych. Pozwana nie wywiązała się z tego zobowiązania. W związku z tym Bank wezwał ją do zapłaty pismem z 5 marca 2018 r. jednocześnie informując o możliwości złożenia w terminie 14 dni roboczych wniosku o restrukturyzację. Po bezskutecznym upływie tego terminu, Bank wypowiedział umowę kredytu pismem z 24 kwietnia 2018 r. Na skutek tego, cała niespłacona część należności stała się wymagalna 11 czerwca 2018 r. Na mocy umowy z 23 września 2020 r. nabył on od Banku wierzytelność wobec pozwanej. Następnie wezwał ją do zapłaty, ale bezskutecznie. Dochodzi całej nabytej wierzytelności, na którą składają się: 100 384,16 zł niespłaconego kapitału, 2417,81 zł odsetek umownych naliczonych od 15 lutego 2018 r. do 11 czerwca 2018r., 26 271,45 zł odsetek karnych za opóźnienie za okres od 31 stycznia 2018 r. do 9 sierpnia 2020 r. zł, 3639 zł odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie 100 384,16 zł kapitału za okres od 10 sierpnia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień wniesienia pozwu.

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z 19 sierpnia 2021 r. Sąd uwzględnił powództwo (k. 74). Pismem z 8 września 2021 r. pozwana wniosła skutecznie sprzeciw (78-81).

Pismem z 30 września 2021 r. powód cofnął pozew ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie 1400 zł i wniósł o zasądzenie 131 181,53 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wyjaśnił, że po wniesieniu pozwu pozwana dokonała wpłat na poczet zadłużenia na łączną kwotę 1400 zł. Zostały one zaliczona na kapitał, w związku z czym ogranicza żądanie z tego tytułu do kwoty 98 984,16 zł (k. 125-134).

W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu do przedstawienia wysokości zadłużenia pozwanej wyliczonej przy założeniu nieskuteczności wypowiedzenia umowy kredytu (k. 466), powód wskazał, że żądanie pozwu przewiduje jedynie wypadek, gdy cała należność jest postawiona w stan wymagalności wskutek wypowiedzenia umowy (k. 474).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Na skutek wniosku pozwanej A. M. o udzielenie kredytu, 15 września 2017 r. (...) Bank SA (nazywany dalej Bankiem) i pozwana zawarli umowę o kredyt konsolidacyjny nr (...) (nazywaną dalej umową). Na mocy jej postanowień: powód udzielił pozwanej 104 264,08 zł kredytu na jej potrzeby konsumpcyjne, spłatę jej zobowiązań kredytowych oraz sfinansowanie prowizji i opłaty na rzecz pośrednika (część II.A i II.B umowy); spłata kredytu miała nastąpić w 144 miesięcznych ratach równych, płatnych 15 dnia miesiąca (część II.J umowy).

W części III.5. i III.6. umowy określono warunki, sposób i skutki wypowiedzenia umowy. Przewidziano tam możliwość wypowiedzenia na wypadek braku spłaty rat kredytu w terminie ich wymagalności. Wskazano, że w przypadku, gdy kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, Bank, przed skorzystaniem z prawa wypowiedzenia umowy, wzywa go do dokonania spłaty zaległości w terminie nie krótszym 14 dni roboczych od otrzymania wezwania oraz informuje go o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Ustalono też, że jeżeli należność nie zostanie uregulowana w tym terminie, jak również, gdy złożony przez kredytobiorcę wniosek o restrukturyzację zostanie odrzucony, Bank ma prawo wypowiedzieć umowę z zachowaniem trzydziestodniowego terminu wypowiedzenia.

(dowód: wniosek o kredyt, k. 135-138, umowa kredytu, k. 11-15, zeznania pozwanej, k. 347)

Kwota kredytu została pozwanej wypłacona. Nastąpił to przelewami: częściowo na rachunek powoda - na poczet prowizji, częściowo na rachunki wskazane przez pozwaną w umowie - na spłatę zobowiązań kredytowych, częściowo na rachunek bankowy pośrednika - na poczet jego prowizji i częściowo na rachunek wskazany przez pozwaną w dyspozycji wypłaty.

(dowód: umowa kredytu, k. 11-15, dyspozycja wypłaty kredytu, k. 16, historia rachunku umowy kredytu, k. 17-20, potwierdzenie przelewu, k. 151-153)

Przez cztery miesiące pozwana spłacała kredyt w sposób zgodny z umową, kwotą 1240,06 zł miesięcznie. W lutym 2018 r. nie zapłaciła należnej raty, w związku z czym, pismem z 5 marca 2018 r. Bank wezwał ją do zapłaty 1240,11 zł zaległości w terminie 14 dni. W wezwaniu poinformował o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia w terminie 14 dni roboczych. Z uwagi na nieuregulowanie zadłużenia, pismem z 24 kwietnia 2018 r. Bank wypowiedział pozwanej umowę.

(dowód: historia rachunku umowy kredytu, k. 17-20, wezwanie do zapłaty, k. 28 i potwierdzenie jego nadania, k. 29 , wypowiedzenie, k. 30 i potwierdzenie jego nadania, k. 31-32, zeznania pozwanej, k. 347)

Na podstawie umowy z 23 września 2020 r. powód nabył od (...) Banku SA przysługująca mu względem pozwanej wierzytelność z tytułu umowy kredytu. W umowie Bank oświadczył, że wierzytelność na 9 sierpnia 2020 r. wynosi łącznie 130 473,42 zł, jest bezsporna i wymagalna.

(dowód: umowa przelewu z załącznikami, k. 33-59)

Po wypowiedzeniu umowy, w tym także w czasie procesu, pozwana dokonywała wpłat na poczet kredytu.

(dowód: zestawienie, k. 25-27, potwierdzenia przelewu, k. 139-150, 204)

Powyższych ustaleń Sąd dokonał częściowo w oparciu o zgodne twierdzenia stron. W myśl art. 229 k.p.c., nie wymagają dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości. Na tej podstawie Sąd przyjął bez dowodów te fakty, które podniesione przez powoda zostały potwierdzone przez pozwaną, gdyż ich przyznanie nie wywoływało żadnych wątpliwości.

Część ustaleń Sąd poczynił w oparciu o dokumenty prywatne, które zostały złożone przez powoda w kserokopiach. Złożenie tych kserokopii stanowiło w istocie zgłoszenie twierdzeń o istnieniu dokumentów o wynikającej z kopii formie i treści. Odwołanie się przez pozwaną do złożonej przez powoda kopii dokumentu było ewidentnym przyznaniem takiego twierdzenia (art. 229 k.p.c.). Natomiast niedoniesienie się do kserokopii stanowiło niewypowiedzenie się co do twierdzeń o istnieniu dokumentów o wynikającej z kopii formie i treści, które pozwalało uznać je za przyznane, gdyż pozostawały w zgodzie z wynikami rozprawy (art. 230 k.p.c.). Dawało to możliwość przeprowadzenia dowodów z dokumentów, których istnienie, treść i forma zostały przyjęte bez dowodów, tak jakby zostały one złożone w oryginałach.

Pozostałe ustalenia Sąd poczynił przede wszystkim w oparciu o dokumenty prywatne. Zostały one złożone w odpisach poświadczonych za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powoda będącego radcą prawnym. Te poświadczenia miały charakter dokumentu urzędowego (art. 129 § 3 k.p.c.) i korzystały z domniemania zgodności treści z prawdą (art. 244 § 1 k.p.c.). Domniemania te w żadnym przypadku nie zostały przez pozwaną obalone. W związku z tym należało przyjąć, że odpisy dokumentów są zgodne z oryginałami.

Dokumenty prywatne, na podstawie których Sąd dokonał ustaleń, nie budziły wątpliwości co do prawdziwości i zgodności treści z prawdą. Dlatego Sąd uznał je za godne zaufania.

Niektórych ustaleń Sąd dokonał na podstawie złożonych przez powoda wydruków dokumentów związanych z czynnościami bankowymi. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, dokumenty związane z czynnościami bankowymi mogą być sporządzane na informatycznych nośnikach danych, jeżeli dokumenty te będą w sposób należyty utworzone, utrwalone, przekazane, przechowywane i zabezpieczone. Przepis ten stanowi podstawę do stosowania w praktyce bankowej dokumentów elektronicznych, które należy uznać - na równi z oświadczeniem utrwalonym na papierze za pomocą pisma - za dokumenty w rozumieniu Kodeksu postępowania cywilnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 marca 2004 r., V CZ 12/2004, nie publ.). Zaznaczyć trzeba, że w takiej sytuacji wydruk takiego dokumentu jest jedynie nośnikiem informacji o treści określonego dokumentu istniejącego w formie elektronicznej (czyli dokumentem, o którym mowa w art. 77 ³ k.c.).

Powód przedłożył wydruki dokumentów istniejących w formie elektronicznej – historii rachunku i zestawień należności. Dokumenty te Sąd uznał za w pełni wiarygodne. Nie budziły one zastrzeżeń co do swojej autentyczności i zgodności treści z prawdą, a nadto znajdowały potwierdzenie w treści innych dokumentów.

Zeznania pozwanej Sąd uznał za wiarygodne w części, w której pozostawały w zgodzie z twierdzeniami zgłoszonymi przez powoda lub znajdowały potwierdzenie w innych dowodach. W pozostałej części zeznania te okazały się nie mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd zważył, co następuje:

W części w której powód cofnął pozew ze zrzeczeniem się roszczenia postępowanie podlegało umorzeniu, gdyż nie było żadnych przesłanek do uznania cofnięcia za niedopuszczalne (art. 203 § 1 i 4 k.p.c. w zw. z art. 355 § 1 k.p.c.).

Powód dochodził roszczenia o zapłatę wierzytelności nabytej od (...) Banku SA, któremu przysługiwała ona na skutek zawartej z pozwaną umowy kredytu. Dokonane w sprawie ustalenia potwierdziły, że pozwaną łączyła z (...) Bankiem SA umowa o kredyt z 15 września 2017 r. i że Bank zawarł z powodem umowę cesji wierzytelności przysługującej mu z tej umowy wobec pozwanej. Na mocy umowy kredytu pozwana otrzymała od N. Banku określoną kwotę i była zobowiązana do jej zwrotu w sposób i na warunkach w niej ustalonych (art. 354 § 1 k.c.). W konsekwencji umowy cesji roszczenie o zwrot kwoty kredytu nabył powód.

Pozwana przeciwstawiła roszczeniu powoda zarzuty, które okazały się nieskuteczne.

Pozwana powołała się na to, że umowa jest nieważna, bo została przez Bank (a ściślej jego przedstawiciela) wprowadzona w błąd (k. 80), jednakże jednocześnie przyznała, że nie złożyła Bankowi oświadczenia o uchyleniu się od skutków swego oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu w ciągu roku od wykrycia błędu (k. 172). W związku z tym jej uprawnienie w tym zakresie wygasło (art. 88 § 2 k.c.).

Pozwana początkowo kwestionowała doręczenie jej wezwania do zapłaty i wypowiedzenia umowy (k. 81), ale następnie przyznała, że je otrzymała (k. 347v).

Wbrew stanowisku pozwanej (k. 238), umowa kredytu zawiera określenia celu, na który został udzielony (część II lit. A umowy, k. 11).

Mimo nieskuteczności zarzutów pozwanej, powództwo podlegało oddaleniu z następujących względów.

Powód powoływał się na wymagalność całego zadłużenia z umowy kredytu w konsekwencji jej wypowiedzenia. Umowa stron w części III punkcie 5 podpunkcie 6 (k. 13v) przewidywała, że w przypadku, gdy kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, Bank, przed skorzystaniem z prawa wypowiedzenia umowy kredytu, wzywa go do uregulowania zaległej płatności, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. W świetle treści i celu tego zapisu umowy, nie ulega wątpliwości, że wystosowanie wezwania odpowiadającego jego wymogom było warunkiem, bez dopełnienia którego nie było możliwe dokonanie wypowiedzenia. Z dokonanych ustaleń wynika, że Bank nie spełnił tego warunku.

Powód w tym zakresie powoływał się na wezwanie do zapłaty z 5 marca 2018 r. Jednakże jego treść nie odpowiada wymogom umowy, gdyż został w nim wskazany termin 14 dni na zapłatę zadłużenia, co nie wypełniało wymogu terminu nie krótszego niż 14 dni roboczych, o którym mowa w umowie. Nie powinno podlegać dyskusji, że powód miał obowiązek ścisłego przestrzegania postanowień umowy, których celem było zapewnienie pozwanej jako konsumentce określonego poziomu ochrony. Taką oczywistą funkcje ochronną pełniła zarówno konieczność poprzedzenia wypowiedzenia wezwaniem do zapłaty, jak też zapewnienie w tym wezwaniu odpowiednio długiego terminu na spłatę zadłużenia. Podkreślenia wymaga, że w kontekście postanowień umowy pismo z 5 marca 2018 r. mogło być przez pozwaną odczytane jako zwykłe wezwanie do zapłaty, z którym nie wiąże się jeszcze zagrożenie wypowiedzeniem umowy. Pozwana, pozostając w zaufaniu do zapisów umowy, która została zawarta w oparciu o wzór stworzony przez Bank, miała prawo oczekiwać, że przed wypowiedzeniem umowy otrzyma wezwanie, odpowiadające jej wymogom i wtedy będzie miała jeszcze 14 dni roboczych na spłatę długu. Dlatego dokonane przez Bank wypowiedzenie, mimo braku takiego wezwania, było z jego strony czynnością rażąco łamiącą postanowienia umowy.

Zaznaczyć należy, że dokonanie przez Bank wypowiedzenie naruszało nie tylko postanowienia umowy, ale również przepisy prawa. Zgodnie z art. 75c ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. Przepis ten jest mało precyzyjny. Odczytywany dosłownie oznaczałby, że po powstaniu każdej, nawet najmniejszej zaległości bank ma obowiązek wdrażać przewidzianą w nim procedurę upominawczą. Wydaje się to absurdalne. Nie przesądzając tej kwestii, wobec braku takiej potrzeby, wskazać jednak trzeba, że z uwagi na cel normy wynikającej z tego przepisu i jej seiimperatywny charakter, musi ona być stosowana w każdym przypadku powstania takiego opóźnienia w spłacie, które bank uzna za stanowiące podstawę do wypowiedzenia umowy. Innymi słowy w każdym przypadku przewidziana w art. 75c ust. 1 Prawa bankowego procedura winna poprzedzać wypowiedzenie umowy kredytu bankowego z powodu zaległości w spłacie.

Wypowiedzenie umowy jest z reguły bardzo dotkliwe dla kredytobiorcy, dlatego skorzystanie z niego może nastąpić tylko po wyczerpaniu przewidzianych w ustawie i umowie środków mniej dolegliwych, np. odpowiednich wezwań (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2015 r., V CSK 698/14, nie publ., dostępny w bazie L.). Decyzja banku o wypowiedzeniu umowy, pomimo niewszczęcia działań upominawczych przewidzianych w postanowieniach umowy lub przepisach prawa, stanowi rażące ich naruszenie i godzi w interes konsumenta, co uzasadnia uznanie wypowiedzenia za nieskuteczne (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2016 r., II CSK 750/15, nie publ., dostępny w zbiorze L. i z 18 czerwca 2021 r., IV CSKP 92/21, OSNC 2022/1/9).

Za równoznaczną z niewszczęciem działań upominawczych przewidzianych w umowie lub art. 75c prawa bankowego należy uznać sytuację, gdy działania takie wprawdzie wszczęto, ale przeprowadzono je w sposób niezgodny z umową lub ustawą - bez dochowania przewidzianych tam wymogów. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do niedających się zaakceptować skutków. Banki mogłyby bez żadnych konsekwencji, dowolnie kształtować procedurę upominawczą, ignorując wymogi umowne lub ustawowe.

Bank miał więc bezwzględny obowiązek ścisłego przestrzegania postanowień umowy i Prawa bankowego, których celem było zapewnienie pozwanej jako konsumentowi minimalnego poziomu ochrony przed dotkliwymi skutkami związanymi z wypowiedzeniem umowy. Ewidentne naruszenie przez Bank jednego z nich powodowało, że wypowiedzenie było nieskuteczne.

W konsekwencji nieskuteczności wypowiedzenia umowy, w chwili wyrokowania roszczenie powoda mogło być wymagalne i podlegać uwzględnieniu tylko w zakresie tych niezapłaconych rat kredytu, których termin płatności minął przed dniem wyrokowania oraz należnych do tego dnia odsetek. W celu ustalenia rozmiaru tego roszczenia Sąd zobowiązał pozwanego do przedłożenia odpowiednich wyliczeń. Powód odmówił i wskazał, że żądanie pozwu przewiduje jedynie wypadek, gdy cała należność jest postawiona w stan wymagalności wskutek wypowiedzenia umowy (k. 474). Oznaczało, że powód, w ramach przysługującego mu prawa do wiążącego dla Sądu zakreślenia granic podstawy faktycznej żądania, domaga się uwzględnienia powództwa wyłącznie w oparciu o założenie skutecznego wypowiedzenia umowy i postawienia całości zadłużenia w stan wymagalności. Ponieważ, z wyżej wskazanych przyczyn, to założenie nie zostało spełnione, powództwo podlegało oddaleniu.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., obciążając powoda jako przegrywającego kosztami procesu pozwanej. Na koszty te składało się wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej.

O nieuiszczonych kosztach sądowych w postaci poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa przypadających na pozwaną kosztów mediacji (k. 319), od których została zwolniona (k. 392), Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 113 § 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 98 § 1 k.p.c., obciążając nimi powoda jako przegrywającego.

SSO Marcin Garcia Fernandez