Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 stycznia 2026 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu XIV Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w Pile

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Marcin Garcia Fernandez

Protokolant: p.o. stażysty Natalia Stochaj

po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. w Pile

na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko A. J. i Z. J.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powoda 8629 zł jako zwrot kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku a w pozostałej części nie obciąża ich obowiązkiem zwrotu powodowi tych kosztów.

Marcin Garcia Fernandez

UZASADNIENIE

Powód Bank (...) SA z siedzibą w G. w pozwie z 10 listopada 2021 r. wniósł o zasądzenie in solidum od pozwanych A. J. i Z. J. 729 427,03 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanym odpisu pozwu oraz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu podał, że jego poprzednik prawny (...) Bank SA, w wykonaniu zawartej z pozwanymi umowy kredytu indeksowanego do CHF, wypłacił im 518 390,99 zł. W 2019 r., działając na rzecz pozwanych, Stowarzyszenie na Rzecz (...) wystąpiło z pozwem, w którym kwestionuje mechanizm indeksacji na podstawie art. 385 ¹ k.c. i domaga się zasądzenia na rzecz pozwanych kwot zapłaconych w wykonaniu umowy kredytu jako świadczeń nienależnych. Sprawa toczy się w Sądzie Okręgowym w Poznaniu pod sygnaturą XIV C 356/20. Umowa kredytu jest ważna i skuteczna, jednak jest zmuszony wystąpić z pozwem, aby chronić i zabezpieczyć swoje roszczenia o zwrot kapitału kredytu i o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z niego.

W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu przyznali zawarcie umowy kredytu, wykonanie jej przez powoda, zawisłość sprawy XIV C 356/20. Podnieśli, że powodowi nie przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału (k. 138-147).

Postanowieniem z 20 stycznia 2022 r. Sąd zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy XIV C 356/20 (k. 169).

Pismem procesowym z 23 lipca 2024 r. powód cofnął pozew w zakresie kwoty 211 036,04 zł z odsetkami za opóźnienie żądanej z tytułu wynagrodzenia za korzystanie z kapitału (k. 199).

Pismem z 30 lipca 2024 r. powodowie wynieśli o przyznanie im zwrotu kosztów w zakresie cofniętej części pozwu (k. 201).

Postanowieniem z 19 sierpnia 2024 r. Sąd umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zapłaty 211 036,04 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie (k. 209). Postanowienie uprawomocniło się.

W piśmie z 11 kwietnia 2025 r. pozwani zgłosili zarzut potrącenia. Wskazali, że wezwali powoda do zapłaty wszystkich świadczeń spełnionych przez nich w wykonaniu umowy kredytu. Następnie pismami z 13 i 28 marca 2025 r. dokonali potrącenia swoich wierzytelności z tego tytułu z wierzytelnością powoda o zwrot kwoty kapitału. Po potraceniu pozostało do zapłaty na rzecz powoda 516 603,60 zł, które zapłacili. W związku z tym świadczenie zostało przez nich spełnione (k. 257-262).

Postanowieniem z 12 maja 2025 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie (k. 274).

Pismem z 14 sierpnia 2025 r. powód cofnął pozew w zakresie należności głównej, natomiast podtrzymał go w zakresie zasądzenia ustawowych odsetek za opóźnienie. W uzasadnieniu potwierdził, że 2 kwietnia 2025 r. pozwani dokonali spłaty kapitału kredytu w wysokości 516 603,60 zł a 11 kwietnia 2025 r. złożyli mu oświadczenie o potrąceniu swojej wierzytelności w wysokości 1787,40 zł. W konsekwencji jego roszczenie w zakresie należności głównej zostało zaspokojone (k. 317-318).

Postanowieniem z 1 września 2025 r. Sąd umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zapłaty 518 390,99 zł (k. 323). Postanowienie uprawomocniło się.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Poprzednik prawny powoda G. M. Bank 22 maja 2006 r. zawarł z pozwanymi umowę kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego. W jej wykonaniu w czerwcu i wrześniu 2006 r. wypłacił on pozwanym 518 390,99 zł (k. 27, 90-101).

W 2019 r. Stowarzyszenie na Rzecz (...) wystąpiło z pozwem, w którym domagało się zasądzenia od Banku (...) SA na rzecz pozwanych części świadczeń spełnionych w wykonaniu umowy kredytu jako nienależnych. W toku procesu Stowarzyszenie rozszerzyło powództwo o zapłatę i zgłosiło dodatkowe o żądanie ustalenia nieważności umowy kredytu. Wyrokiem z 5 sierpnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu: 1) ustalił nieważność zawartej przez strony umowy kredytu z 22 maja 2006 r.; 2) zasądził od Banku (...) SA na rzecz A. J. i Z. J. 592 120,07 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie; 3) w pozostałej części powództwo oddalił i 4) obciążył Bank całością kosztów procesu. Bank zaskarżył wyrok apelacją, podnosząc, że umowa kredytu jest ważna (k. 39-74, 75-89, 283-292, 294-295). Wyrokiem z 26 lutego 2025 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił apelację Banku i obciążył go kosztami procesu (k. 293).

Bank wykonał prawomocny wyrok 4 marca 2025 r., przelewając na rzecz pozwanych 592 120,09 zł należności głównej i 198 558,64 zł odsetek (k. 304).

Pismami z 13 i 28 marca 2025 r. pozwani złożyli powodowi oświadczenia o potraceniu przysługującej im wobec niego wierzytelności 1787,40 zł i 10 766,60 zł z wierzytelnością powoda o zwrot wypłaconego kapitału kredytu. W drugim piśmie wskazali, że wskutek potrącenia Bankowi przysługuje jeszcze wierzytelność o zwrot kapitału kredytu w kwocie 516 603,60 zł (k. 267, 269).

Pozwani 2 kwietnia 2025 r. przelali powodowi 516 603,60 zł (k. 272).

Powyższy stan faktyczny był w istocie bezsporny, gdyż wynikał ze zgodnych twierdzeń stron albo z niekwestionowanych kopii dokumentów (art. 229 k.p.c. i 230 k.p.c.). Obie strony złożyły dokumenty urzędowe i prywatne w kserokopiach. Złożenie tych kserokopii stanowiło w istocie zgłoszenie twierdzeń o istnieniu dokumentów o wynikającej z nich formie i treści. Odwołanie się przez jedną stronę do złożonej przez przeciwnika kopii dokumentu było ewidentnym przyznaniem takiego twierdzenia (art. 229 k.p.c.). Natomiast niedoniesienie się do złożonych przez przeciwnika kserokopii stanowiło nie wypowiedzenie się co do jego twierdzeń o istnieniu dokumentów o wynikającej z kopii formie i treści, które pozwalało uznać je za przyznane, gdyż pozostawały w zgodzie z wynikami rozprawy (art. 230 k.p.c.). Dawało to możliwość przeprowadzenia dowodów z dokumentów, których istnienie, treść i forma zostały przyjęte bez dowodów, tak jakby zostały one złożone w oryginałach.

Dokumenty urzędowe i prywatne, na podstawie których Sąd dokonał ustaleń, nie budziły wątpliwości co do swojej prawdziwości, jak też nie były przez strony podważane pod jakimkolwiek względem. Dlatego Sąd uznał je za w pełni godne zaufania. Pozostałe, zgromadzone w aktach dokumenty nie miały znaczenia dla ustalenia istotnych faktów.

Sąd zważył, co następuje:

Powód domagał się od pozwanych zwrotu nienależnego świadczenia w postaci wypłaconego im kapitału kredytu. Po cofnięciu pozwu, jego roszczenie odsetkowe było w całości oparte na założeniu popadnięcia przez pozwanych w opóźnienie przez niezapłacenie żądanej kwoty niezwłocznie po doręczeniu im odpisu pozwu. Było to założenie błędne.

Odpis pozwu został pozwanym doręczony w czasie, kiedy jeszcze trwał proces wytoczony na ich rzecz przez Stowarzyszenie na Rzecz (...) o ustalenie nieważności umowy kredytu i o zwrot spełnionych w jej wykonaniu świadczeń. W tym procesie pozwany do końca stał na stanowisku, że umowa jest ważna i stanowiła prawidłową podstawę spełnionych w jej wykonaniu świadczeń obu stron. Oznacza to, że powód skierował pozew w sytuacji, gdy w procesie dotyczącym podstawy prawnej objętych tym pozwem należności prezentował stanowisko, że one nie istnieją. W tej sytuacji doręczenie odpisu pozwu nie mogło spełnić roli wezwania do zapłaty, o którym mowa w art. 455 k.c.

W świetle art. 455 k.c. nie sposób uznać za skuteczne takiego wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia, co do którego wzywający równocześnie w procesie sądowym kwestionuje istnienie obowiązku świadczenia na jego rzecz. Fundamentalnym warunkiem skuteczności wezwania do spełnienia świadczenia jest wola wierzyciela jego uzyskania. Jeśli wierzyciel manifestuje stanowisko, że świadczenie mu nie przysługuje, wezwanie ma charakter jawnie pozorny i nie wywołuje żadnych skutków. Oznacza to, że doręczenie odpisu pozwu nie spowodowało wymagalności objętej nim wierzytelności i popadnięcia przez pozwanych w opóźnienie. Skoro pozwani nie byli w opóźnieniu, powodowi nie przysługiwały odsetki za opóźnienie. Powództwo oparte na przeciwnym założeniu podlegało więc oddaleniu.

O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 102 k.p.c. obciążając nimi pozwanych jedynie w części. Pozwani przegrali proces co do kwoty 518 390,99 zł, gdyż w czasie jego trwania spełnili to świadczenie. Wprawdzie w dacie zapłaty wierzytelność nie była wymagalna, ale istniała i zapłata spowodowała niemożliwość żądania zwrotu (art. 411 pkt 4 k.c.). Nie można przy tym uznać, że pozew był przedwczesny lub zbędny. Pozwani wcześniej doprowadzili do wytoczenia powodowi procesu o ustalenie i o zapłatę całego świadczenia spełnionego w wykonaniu umowy kredytu, choć mogli się domagać tylko ustalenia lub ustalenia i jedynie nadwyżki tego, co świadczyli nad tym, co otrzymali. W ten sposób spowodowali powstanie konieczności wytoczenia niniejszego procesu. Konieczność taką potwierdzili wnosząc o oddalenie powództwa. W związku z tym były podstawy do obciążenia ich całością kosztów procesu. Jednakże Sąd, mając na uwadze zasadę efektywnej ochrony konsumentów, która sprzeciwia się obciążaniu ich kosztami procesu w sprawach z powództw banków w stopniu, który mógłby wywrzeć efekt odstrszający, obciążył pozwanych kosztami w tylko w części.

Powód wygrał proces w zakresie 518 390,99 zł, czyli w 71 %. Poniósł koszty w postaci opłaty od pozwu 25 950 zł (przy uwzględnieniu dokonanego zwrotu jej części), 17 zł opłaty od pełnomocnictwa i 10 800 zł wynagrodzenia pełnomocnika, czyli razem 36 767 zł. Pozwani ponieśli koszty 17 zł opłaty od pełnomocnictwa i 10 800 zł wynagrodzenia pełnomocnika – razem 10 817 zł. Koszy obu stron wyniosły zatem 47 584 zł. Z tego powoda obciążało 29 %, czyli 13 800 zł; poniósł 36 767 zł, więc przysługiwało mu od pozwanych 22 967 zł. Sąd uznał za zasadne obciążenie pozwanych jedną trzecią tej kwoty (7656) zł, ale na skutek omyłki w obliczeniach zasądził kwotę wyższą, która jednak też spełnia swoją funkcję – choć częściowo rekompensuje powodowi koszty, nie wywołując efektu odstraszającego wobec innych konsumentów.

SSO Marcin Garcia Fernandez