Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Poznaniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu XIV Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w Pile

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Marcin Garcia Fernandez

na posiedzeniu niejawnym

po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. w Pile

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Banku (...) SA z siedzibą w W.

przeciwko G. J.

o zapłatę

1.  powództwo oddala;

2.  kosztami procesu obciąża obie strony po połowie i z tego tytułu zasądza od pozwanej na rzecz powoda 1652,25 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Marcin Garcia Fernandez

UZASADNIENIE

Powód (...) Bank (...) SA z siedzibą w W. w pozwie z 18 października 2024 r. wniósł o zasądzenie od pozwanej G. J. 20 055,10 zł i 22 082,41 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 20 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu według norm przepisanych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. W uzasadnieniu podał, że w wykonaniu zawartej z pozwaną umowy kredytu denominowanego do CHF wypłacił jej 22 055,10 zł i 22 082,41 CHF. Pozwana wystąpiła z pozwem, w którym zakwestionowała mechanizm denominacji na podstawie art. 385 ¹ k.c. Wyrokiem z 12 maja 2023 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy - Mokotowa ustalił nieistnienie stosunku prawnego kredytu oraz zasądził od niego na jej rzecz 74 424,06 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 13 lipca 2021 r. Na skutek wniesienia przez niego apelacji, przed Sądem Okręgowym w Warszawie toczy się postępowanie odwoławcze. W razie potwierdzenia w tym ostatnim postępowaniu, że umowa kredytu nie wiąże stron, przysługuje mu roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału. Występuje z pozwem, aby uniknąć zarzutów wynikających ze zbyt późnego zgłoszenia tego roszczenia. Pismem z 18 czerwca 2024 r., doręczonym 16 lipca 2024 r. wezwał pozwaną do zapłaty 22 055,10 zł i 22 082,41 CHF. W ten sposób jego roszczenie zostało postawione w stan wymagalności.

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. W uzasadnieniu przyznała zawarcie umowy kredytu, wykonanie jej przez powoda, wytoczenie przez nią powództwa, wydanie wyroku przez sąd pierwszej instancji i zawisłość sprawy w sądzie drugiej instancji. Podniosła zarzuty przedwczesności powództwa i przedawnienia roszczenia. Wskazała, że nie doszło do prawomocnego przesądzenia ważności umowy a powód opiera swoje roszczenie na nieważności umowy, którą w procesie z jej powództwa konsekwentnie kwestionuje. Nigdy nie uchylała się od rozliczenia z powodem nieważnej umowy, natomiast on się od tego uchyla. Upłynął trzyletni terminu od wypłaty kredytu. Nie doszło po jej stronie do opóźnienia w zapłacie. Na wypadek zasądzenia świadczenia, wniosła o jego rozłożenie na raty (k. 33-36).

Pismem procesowym z 29 maja 2025 r. powód cofnął pozew ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie kwot 19 001,05 zł i 20 462,53 CHF z odsetkami za opóźnienie. Na skutek tego podtrzymał pozew jedynie w zakresie zasądzenia 1054,05 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 9 kwietnia 2025 r. i 1619,88 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 15 kwietnia 2024 r. oraz kosztów procesu. W uzasadnieniu podał, że pozwana 9 kwietnia 2025 r. dokonała spłaty na jego rzecz w wysokości 15 395,07 zł a 15 kwietnia 2025 r. kolejnej w wysokości 22 080 CHF. Dodatkowo w piśmie z 11 marca 2025 r. złożyła mu oświadczenie o potrąceniu swojej wierzytelności w wysokości 5797,36 zł, które zostało przez niego uwzględnione. Pozostające do zapłaty na jego rzecz kwoty 1054,05 zł i 1619,88 CHF wynikają z tego, że pozwana nie wskazała sposobu zarachowania spłacanych należności. W konsekwencji był uprawniony do zaliczenia ich w pierwszej kolejności na poczet należnych mu odsetek ustawowych za opóźnienie (k. 188).

Postanowieniem z 11 grudnia 2025 r. Sąd umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zapłaty kwot: 19 001,05 zł i 20 462,53 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 20 sierpnia 2024 r. (k. 258).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Strony 24 lipca 2008 r. zawarły umowę kredytu denominowanego do franka szwajcarskiego. W jej wykonaniu 29 lipca 2008 r. powód wypłacił pozwanej 22 055,10 zł i 22 082,41 CHF (k. 165).

W 2021 r. pozwana wytoczyła powodowi proces, w którym domagała się ustalenia nieistnienia stosunku prawnego powstałego w wyniku zawarcia umowy kredytu i zwrotu spełnionych w jej wykonaniu świadczeń jako nienależnych. Wyrokiem z 12 maja 2023 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa: 1) ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu z 24 lipca 2008 r. z uwagi na jej nieważność; 2) zasądził od pozwanego Banku na rzecz G. J. 74 424,06 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 13 lipca 2021 r.; 3) w pozostałej części powództwo oddalił i 4) obciążył Bank całością kosztów procesu. Bank zaskarżył wyrok apelacją, podnosząc, że umowa kredytu jest ważna (k. 52, 69).

Powód pismem z 18 czerwca 2024 r., doręczonym pozwanej 16 lipca 2024 r. wezwał ją do zwrotu kapitału kredytu w kwotach 22 055,10 zł i 22 082,41 CHF.

Wyrokiem z 12 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację Banku i zasądził od niego na rzecz powódki koszty procesu (k. 69).

Powód wykonał prawomocny wyrok 14 stycznia 2025 r., przelewając na rzecz powódki 104 949,89 zł (k. 230).

Pismem z 11 marca 2025 r. pozwana złożyła powodowi oświadczenie o potraceniu przysługującej jej wobec niego wierzytelności 5797,36 zł z wierzytelnością powoda o zwrot wypłaconego kapitału kredytu. Wskazała, że w wykonaniu umowy kredytu zapłaciła 80 221,42 zł a w wykonaniu wyroku zasądzającego Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa z 12 maja 2023 r. powód zapłacił jej na poczet należności głównej 74 424,06 zł. Różnicę przedstawia do potrącenia. W konsekwencji Bankowi przysługuje jeszcze wierzytelność o zwrot kapitału kredytu w kwotach 15 395,07 zł i 22 082,41 CHF (k. 171-172).

Pozwana 8 kwietnia 2025 r. zapłaciła powodowi 15 395,07 zł a 14 kwietnia 2025 r. 22 082,41 CHF (k. 181-182).

Powyższy stan faktyczny był w istocie bezsporny, gdyż wynikał ze zgodnych twierdzeń stron albo z niekwestionowanych kopii dokumentów (art. 229 k.p.c. i 230 k.p.c.). Obie strony złożyły dokumenty urzędowe i prywatne w kserokopiach. Złożenie tych kserokopii stanowiło w istocie zgłoszenie twierdzeń o istnieniu dokumentów o wynikającej z nich formie i treści. Odwołanie się przez jedną stronę do złożonej przez przeciwnika kopii dokumentu było ewidentnym przyznaniem takiego twierdzenia (art. 229 k.p.c.). Natomiast niedoniesienie się do złożonych przez przeciwnika kserokopii stanowiło nie wypowiedzenie się co do jego twierdzeń o istnieniu dokumentów o wynikającej z kopii formie i treści, które pozwalało uznać je za przyznane, gdyż pozostawały w zgodzie z wynikami rozprawy (art. 230 k.p.c.). Dawało to możliwość przeprowadzenia dowodów z dokumentów, których istnienie, treść i forma zostały przyjęte bez dowodów, tak jakby zostały one złożone w oryginałach.

Dokumenty urzędowe i prywatne, na podstawie których Sąd dokonał ustaleń, nie budziły wątpliwości co do swojej prawdziwości, jak też nie były przez strony podważane pod jakimkolwiek względem. Dlatego Sąd uznał je za w pełni godne zaufania. Pozostałe, zgromadzone w aktach dokumenty nie miały znaczenia dla ustalenia istotnych faktów.

Sąd zważył, co następuje:

Powód domagał się od pozwanej zwrotu nienależnego świadczenia w postaci wypłaconego jej kapitału kredytu. Po cofnięciu pozwu, jego roszczenie było w całości oparte na założeniu postawienia jego wierzytelności w stan wymagalności w wyniku wezwania pozwanej do zapłaty pismem z 18 czerwca 2024 r. i popadnięcia przez nią w opóźnienie przez niezapłacenie żądanej kwoty w wyznaczonym terminie. Było to założenie błędne.

Wezwania do zapłaty z 18 czerwca 2024 r. zostało skierowane do pozwanej w czasie, kiedy jeszcze trwał proces z jej powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego kredytu i zwrot spełnionych w wykonaniu umowy kredytu świadczeń jako nienależnych. W tym procesie pozwany do końca stał na stanowisku, że umowa jest ważna i stanowiła prawidłową podstawę spełnionych w jej wykonaniu świadczeń obu stron. Oznacza to, że powód skierował wezwanie do zapłaty w sytuacji, gdy w procesie dotyczącym podstawy prawnej objętych tym wezwaniem należności prezentował stanowisko, że one nie istnieją. W świetle art. 455 k.c. nie sposób uznać za skuteczne takiego wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia, co do którego wzywający równocześnie w procesie sądowym kwestionuje istnienie obowiązku świadczenia. Fundamentalnym warunkiem skuteczności wezwania do spełnienia świadczenia jest wola wierzyciela jego uzyskania. Jeśli wierzyciel manifestuje stanowisko, że świadczenie mu nie przysługuje, wezwanie ma charakter jawnie pozorny i nie wywołuje żadnych skutków. Oznacza to, że wezwanie do zapłaty z 18 czerwca 2024 r. nie spowodowało wymagalności objętej nim wierzytelności, a upływ wyznaczonego w nim terminu, popadnięcia przez pozwaną w opóźnienie. Skoro pozwana nie popadła w opóźnienie, powodowi nie przysługiwały odsetki za opóźnienie. Powództwo oparte na przeciwnym założeniu podlegało więc oddaleniu.

O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 102 k.p.c. obciążając nimi pozwaną jedynie w połowie. Pozwana w zdecydowanej większości przegrała proces, gdyż w czasie jego trwania spełniła całe dochodzone pozwem świadczenie główne. Nie można przy tym uznać, że pozew był przedwczesny lub zbędny. Pozwana wytoczyła wcześniej powodowi proces o ustalenie i o zapłatę całego świadczenia spełnionego w wykonaniu umowy kredytu, choć mogła się domagać tylko ustalenia lub ustalenia i jedynie nadwyżki tego, co świadczyła nad tym, co otrzymała. W ten sposób przyczyniła się do powstania konieczności wytoczenia niniejszego procesu. Zgłaszając w nim zarzut przedawnienia, sama zaprzeczyła swoim deklaracjom, że jej intencją było i jest rozliczenie się z pozwanym na zasadzie wzajemnego zwrotu otrzymanych świadczeń. W związku z tym były podstawy do obciążenia pozwanej całością kosztów procesu. Jednakże Sąd, mając na uwadze zasadę efektywnej ochrony konsumentów, która sprzeciwia się obciążaniu ich kosztami procesu w sprawach z powództw banków w stopniu, który mógłby wywrzeć efekt odstrszający, obciążył pozwaną kosztami w takim tylko stopniu, jaki byłby wynikiem wygrania przez nią procesu w połowie.

Powyższe oznaczało zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda 1652,25 zł. Stanowi ona połowę opłaty od pozwu (3304,50 zł), obliczonej przy uwzględnieniu, że powodowi przysługuje zwrot 2816,50 zł z pierwotnie wniesionej opłaty, z uwagi na częściowe cofnięcie pozwu przed rozpoczęciem rozprawy. Poza opłatą pozostałe koszty procesu (wynagrodzenie pełnomocnika i opłata skarbowa) każda ze stron poniosła w tej samej wysokości.

SSO Marcin Garcia Fernandez